اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات49
تعداد شماره‌ها1,339
تعداد مقالات11,534
تعداد مشاهده مقاله25,215,963
تعداد دریافت فایل اصل مقاله16,769,391
اسکندری, رضا, شیخ شعاعی, عباس. (1404). سازگاری آموزه وحدت شخصی وجود با تحقق کثرات، از دیدگاه صدرالمتألهین. فصلنامه علمی زیست فناوری گیاهان زراعی, 13(1), 1-18. doi: 10.30473/pms.2024.71287.2084
رضا اسکندری; عباس شیخ شعاعی. "سازگاری آموزه وحدت شخصی وجود با تحقق کثرات، از دیدگاه صدرالمتألهین". فصلنامه علمی زیست فناوری گیاهان زراعی, 13, 1, 1404, 1-18. doi: 10.30473/pms.2024.71287.2084
اسکندری, رضا, شیخ شعاعی, عباس. (1404). 'سازگاری آموزه وحدت شخصی وجود با تحقق کثرات، از دیدگاه صدرالمتألهین', فصلنامه علمی زیست فناوری گیاهان زراعی, 13(1), pp. 1-18. doi: 10.30473/pms.2024.71287.2084
اسکندری, رضا, شیخ شعاعی, عباس. سازگاری آموزه وحدت شخصی وجود با تحقق کثرات، از دیدگاه صدرالمتألهین. فصلنامه علمی زیست فناوری گیاهان زراعی, 1404; 13(1): 1-18. doi: 10.30473/pms.2024.71287.2084

سازگاری آموزه وحدت شخصی وجود با تحقق کثرات، از دیدگاه صدرالمتألهین

دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی
دوره 13، شماره 1 - شماره پیاپی 25، اردیبهشت 1404، صفحه 1-18    اصل مقاله (594.98 K)
نوع مقاله: علمی- پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/pms.2024.71287.2084
نویسندگان
رضا اسکندری* ؛ عباس شیخ شعاعی
گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارمی تهران
چکیده
یکی از انتقادات اساسی بر وحدت شخصی وجود این است که قبول این نظریه، یا افتادن در دام سفسطه است، یا قبول تناقض. این پژوهش در صدد این است که از رهگذر تبیین موجودیتِ بالعرض کثرات، به اشکال مذکور که توسط برخی صاحب نظران معاصر، مطرح شده است پاسخ گوید. براین‌اساس، رهیافت پژوهش حاضر در دو گام بیان شده است: در گام اول، خوانشی دیگر از آموزه وحدت شخصی وجود در فرایند فهم و تفکیک مجاز عقلی از مجاز اعتباری به دست داده‌ایم و در گام دوم، از رهگذر تحلیل انواع حیثیات، به مسئله وحدت وجود بازگشته و فرضیه اساسیِ خود را بیان نموده‌ایم که عبارت است از موجودیتِ واقعی (نه بالذاتِ) کثرات به حیثیت تقییدی شأنی؛ به‌صورتی‌که واقعاً به نحو بالعرض، کثرات واجد نفس‌الامر بوده و به‌ هیچ‌ وجه این‌گونه نیست که معدوم محض یا هیچ‌ و پوچ باشند. چرا که فرایند تحقق واقعی به دو صورت رخ می‌دهد: صورت اول: تحقق واقعیِ بالذات و اصیل؛ صورت دوم تحقق واقعیِ بالعرض و المجاز. البته باید دقت داشت که صورت دوم امری صرفاً زبانی نیست تا در اعتبارات بشری فانی باشد بلکه امریست متحقق اما نه به صورتی که بالذات باشد یا مقابل وجود باشد، بلکه شأنی از شئون همان موجود بالذات مطلق واحد می‎باشد. همچنین، این تحقق مذکور، هیچ تنافی با وحدت وجود ندارد، چون کماکان وجود، واحد است و آنچه متکثر است شئون می‌باشد؛ شئون امری غیر از وجود است که بالعرض موجود بوده و عین ربط به وجود واحد متعال است و این تکثر چون نه مقابل وجود است که عدم باشد، و نه وجود است که وحدت وجود را نفی کند، پس تنافی با وحدت شخصیه وجود نیز نخواهد داشت. با این رهیافت، به نظر می‌رسد اشکال مذکور مرتفع شده و بلکه تبیین معقول این نظریه از همین مسیر میسور است.
کلیدواژه‌ها
وحدت؛ کثرت؛ حیثیت تقییدی؛ وحدت وجود؛ صدرالمتألهین؛ بالذات؛ بالعرض
عنوان مقاله [English]
Sadr al-Mutallihin’s Viewpoint on The compatibility of the doctrine of the Individual Unity of Being with the Realization of Multiplicity
نویسندگان [English]
Reza Eskandari؛ Abbas Sheikhshoaee
Department of Philosophy, Faculty of Literature and Humanities, Khwarami University, Tehran
چکیده [English]
One of the major criticisms of the individual unity of being (wahdat shakhsi wujud) is that it’s acceptance leads one into sophistry or contradiction. By illustrating the dependent existence (bil-araz) of multiplicity, this study aims to respond to some of the issues, proposed by current scholars, on the aforementioned topic. The approach of the present research will be expressed in two modes. Initially, a reading of the doctrine of the individual unity of being will be made with attention to the understanding and distinction between intellectual trope (majaz ‘aqli) and linguistic trope (majaz itibari). Secondly, a thorough analysis on all modes (haysiat) will be made on the subject of unity of being (wahdat al-wujud) in order to express the hypothesis that the true existence (not essential) of multiplicity is due to its quality of limited mode (haysiat taqidi sh’ani) of the Divine. Thus, multiplicity, in truth, in and of itself (nafs al-amr) is dependent in its mode of existence. That being said, it should not be confused with being pure nonexistence (ma’dum mahz) or nothingness. With this finding, it appears that the mentioned conflict has been addressed and it has been proven that the acceptance of the dependent existence of multiplicity, does not pose any faults towards the theory of the individual unity of being. Moreover, a reasonable explanation of the stated theory is deemed possible only from such pursuit.
کلیدواژه‌ها [English]
unity, multiplicity, quality of limited mode, unity of being, philosophical trope, essential being, dependent being
مراجع
  1. ابن عربی، ابوعبدالله محمدبن علی، (1366ه.ش). فصوص الحکم، تصحیح ابوالعلاء عفیفی، تهران، انتشارات الزهراء.
  2. __________ الفتوحات المکیه، (بی‌تا) بیروت، دار صادر.
  3. استیس، والتر ترنس، (1367). عرفان و فلسفه، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، تهران، انتشارات سروش.
  4. اسکندری، رضا، (1402). پایان نامه با موضوع «تجمیع و تحلیل تقریرات موجود در آثار معاصرین از نظریه اصالت وجود و اعتباریت ماهیت و اعتبارسنجی آن بر اساس متون صدرالمتألهین شیرازی»، دفاع شده در حوزه علمیه قم، با راهنمایی مهدی منصوری و داوری طالقانی.
  5. ایزوتسو، توشیهیکو، (1378). صوفیسم و تائوئیسم، ترجمه: گوهری، جواد، تهران، انتشارات روزنه.
  6. آملی، سیدحیدر، (1368). نقدالنقود فی معرفة الوجود (جامع الاسرار) مصحح: کربن، هانری، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
  7. آملی، محمدتقی، (بی‌تا). دررالفوائد مع مقدمة تبحث عن نبذه من حیاة المولف و تألیفاته، قم، اسماعیلیان.
  8. جامی، عبدالرحمن (1370). نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص، مصحح: آشتیانی، سیدجلال الدین، انتشارات وزارت ارشاد اسلامی.
  9. جوادی آملی، عبدالله (1375). رحیق مختوم، قم، مرکز نشر اسراء.
  10. چیتیک، ویلیام، (1380). ابن عربی، مولانا و اندیشه وحدت وجود، پژوهش‌های فلسفی کلامی، شماره 7 و8، مترجم: ابوالفضل محمودی.
  11. حائری یزدی، مهدی (1361). هرم هستی، تحلیلی از مبادی هستی شناسی تطبیقی. تهران، مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  12. حسن‌زاده آملی، حسن، (1365). هزار و یک کلمه، تهران، نشر رجاء.
  13. _________ (1373). انّه الحق، قم، نشر قیام.
  14. _________ (1375). نصوص الحکم بر فصوص الحکم، تهران، نشر رجاء.
  15. _________ (1387). شرح فارسی الاسفار الاربعه، مصحح: نائیجی، محمدحسین، قم، بوستان کتاب.
  16. امام خمینی، روح الله، (1406 ه.ق). تعلیقات علی شرح فصوص الحکم و مصباح الانس، تهران، پاسدار اسلام.
  17. دوانی، جلال الدین، (1411). «رساله شواکل الحور فی شرح هیاکل النور»، تصحیح: احمد تویسرکانی، مشهد، آستان قدس رضوی.
  18. رفیعی قزوینی، (1393) سیدابوالحسن، مجموعه رسائل، حواشی و تعلیقات، تهران، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران..
  19. زنوزی، علی‌بن‌عبدالله، (1378). مجموعه مصنفات حکیم موسس آقا علی مدرس طهرانی، مصحح: کدیور، محسن، تهران، نشر اطلاعات.
  20. سبزواری، هادی‌بن‌مهدی، (1369). شرح المنظومه، محقق: طالبی، مسعود، شارح: حسن‌زاده، حسن، تهران، نشر ناب.
  21. سهروردی، یحیی‌بن‌حبش، (1372). مجموعه مصنفات شیخ اشراق، مصحح: کربن، هانری، تهران، وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
  22. صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم، (1368ه.ش). الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الأربعه، قم، مکتبة المصطفوی.
  23. _________ (1360ه.ش). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه، مصحح: آشتیانی، جلال الدین. تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
  24. _________ (1354) المبدأ و المعاد، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.
  25. _________ (1378). سه رساله فلسفی (متشابهات القرآن- المسائل القدسیه- أجوبة المسائل)، مصحح: آشتیانی، سیدجلال‌الدین، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
  26. _________ (1363). المشاعر، مترجم: کربن، هانری، تهران، نشر طهوری.
  27. _________ (1366). تفسیر القرآن الکریم، مصحح: خواجوی، محمد، قم، انتشارات بیدار.
  28. طباطبایی، سیدمحمدحسین، (1981). تعلیقه بر الحکمة المتعالیه فی الاسفار العقلیة الاربعه، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
  29. __________ (1416). نهایه الحکمة، قم، نشر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم (موسسه النشر الاسلامی).
  30. __________ (1368). رسائل توحیدی، تهران، انتشارات الزهرا.
  31. حسینی طهرانی، سید محمدحسین (1410). توحید علمی و عینی در مکاتیب حکمی و عرفانی میان سید احمدکربلایی و شیخ محمد حسین اصفهانی (کمپانی)، به ضمیمه محاکمات و تذییلات علامه طباطبایی بر سه مکتوب اول سید و شیخ و تذییلات سیدمحمدحسین طهرانی بر چهار مکتوب آخر سید و شیخ، تهران، حکمت.
  32. عطّار نیشابوری، فریدالدین (1392). اسرار نامه، تصحیح و مقدمه: شفیعی کدکنی، محمدرضا، تهران، سخن.
  33. عفیفی، ابوالعلاء (1370). تعلیقات علی فصوص الحکم للشیخ الأکبر محیی الدین‌بن‌عربی، تهران، الزهرا.
  34. فناری، محمدبن حمزه، (1374 ه.ش). مصباح الانس، تهران، مولی.
  35. قیصری، داوود، (1375) شرح فصوص الحکم (القیصری)، تصحیح: آشتیانی، سیدجلال‌الدین، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
  36. قیصری، محمدبن داوود، (1375ه.ش). شرح فصوص الحکم، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
  37. کاشانی، عبدالرازق، (1370ه.ش). شرح فصوص الحکم، قم، بیدار.
  38. لاهیجی لنگرودی، محمدجعفر (1342). شرح رساله المشاعر، با تصحیح و تعلیق و مقدمه: آشتیانی، سیدجلال‌الدین، تهران، مرکز نشر مکتب الاعلام الاسلامی.
  39. مدرس یزدی، علی‌اکبر، (1365 ه.ش). رسائل حکمیه، تهران، نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  40. مصباح یزدی، محمدتقی، (1366ه.ش). آموزش فلسفه، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
  41. ___________ (1405). تعلیقه علی نهایة الحکمة، تهران، انتشارات الزهرا.
  42. ___________ (1380). شرح جلد اول الاسفار الاربعه، تحقیق و نگارش: محمدتقی سبحانی، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  43. ___________ (1375)، شرح جلد هشتم الاسفار الاربعه، تحقیق و نگارش محمد سعیدی مهر، قم، موسسه آموشی و پژوهشی امام خمینی.
  44. مطهری، مرتضی (1369 ه.ش). شرح مبسوط منظومه، تهران، نشر حکمت.
  45. __________ (1378). شرح مختصر منظومه، تهران، صدرا.
  46. __________ (1373). پاورقی‌های اصول فلسفه و روش رئالیسم، تهران، صدرا.
  47. __________ (1380). حرکت و زمان (درس‌های اسفار)، تهران، نشر حکمت.
  48. __________ (1376). مجموعه آثار استاد شهیدمطهری، تهران، صدرا.
  49. نصیرالدین‌طوسی، محمدبن‌محمد، (1403). شرح الاشارات و التنبیهات للطوسی (مع المحاکمات)، قم، دفتر نشر الکتاب.
  50. نوری، علی (1981). تعلیقه بر الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعه، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
  51. _________ (1358). رسائل فلسفی بسیط الحقیقه کل الاشیاء و وحدت وجود، مندرج در منتخباتی از آثار حکمای الهی ایران، تحقیق و مقدمه و تعلیق: سیدجلال‌الدین آشتیانی، مشهد، سلسله انتشارات انجمن فلسفی مشهد (دانشگاه مشهد).
  52. یزدان‌پناه، یدالله، (1393). مبانی و اصول عرفان نظری، نگارش: عطاء انزلی، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 807
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 478


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب