پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شماره‌ها | 1,339 |
| تعداد مقالات | 11,534 |
| تعداد مشاهده مقاله | 25,214,842 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,768,229 |
بازشناسی نسبت میان مؤلفههای سعادت در فلسفه ملاصدرا (با تأکید بر ثمرات آن در حلّ تعارضات عملی) | ||
| دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی | ||
| دوره 13، شماره 1 - شماره پیاپی 25، اردیبهشت 1404، صفحه 51-64 اصل مقاله (601.5 K) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/pms.2024.71128.2078 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی دوستان* ؛ حسین هوشنگی | ||
| گروه فلسفه و کلام، دانشکده الهیات، معارف اسلامی و ارشاد، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| هر گونه نظریه‌پردازی درباره مؤلفههای سعادت، مستلزم تعیین ملاک‌هایی برای أولویت‌بندی آنهاست تا تزاحمات عملی میان آنها را مرتفع نماید. این ثمره عملی، منوط به تفکیک میان مؤلفههای وابسته (وسیله صرف) از مؤلفههای مستقل (هدف صرف) و نیمه‌مستقل (مقدمه و هدف همزمان) سعادت می‌باشد و این امکان را فراهم می‌آورد تا در شرایط تزاحم، نسبت به حفظ، تقلیل یا حذف مؤلفه‌ها اقدام نمود. حلّ این مسأله با تمسک به مبانی حکمت متعالیه دشوار به نظر نمی‌رسد. زیرا با وجود آنکه وی مؤلفه اصلی سعادت را در قوه نظری می‌داند (نظریه سعادت غالب) و دلایل محکمی هم برای آن دارد؛ اما نظریه خود را حول مفهوم وجودی کمال (به جای مفاهیم فضیلت و کارکرد ارسطویی) سامان داده و تبیین آن را بر "اتحاد" با عقل فعال _ و نه فقط اتصال با آن_ مُبتنی کرده است. با ضمیمه کردن این آراء به سایر مبانی وی به ویژه در حوزه نفس‌شناسی، تصویر جدیدی از مؤلفههای سعادت قابل صورت‌بندی است که ضمن توسعه آن مؤلفه‌ها، روشی برای بازشناسی نسبت میان آنها در جهت ثمره عملی پیش‌گفته به دست خواهد داد. توجه به نظریاتی همچون ارتباط عمیق نفس با بدن، وحدت نفس و قوای آن، و تساوق وجود با خیر و کمال، نشان می‌دهد که تمام کمالات وجودی (شامل امور بدنی) می‌توانند به‌عنوان غایتی بالذات، از مؤلفههای مستقل یا نیمه‌مستقل سعادت تلقی گردیده و شبکه‌‌‌ای طولی و عرْضی را تشکیل دهند که تعیین نسبت‌ها و تقدم و تأخر میان آنها، مسیر مناسبی خواهد بود برای أولویت‌سنجی در میان مؤلفههای سعادت و رفع تزاحمات عملی احتمالی. این دیدگاه را می‌توان نظریه سعادت شامل نامید. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| حکمت متعالیه؛ سعادت؛ کمال؛ ملاصدرا؛ نفس‌شناسی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Recognition of the Relations Between Happiness components Based on Malasada's Philosophy (With Emphasis on it's Consequences for Resolving Practical Inconsistencies) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mahdi doustan؛ hosein hooshangi | ||
| Department of Philosophy, Theology Faculty, Imam Sadiq University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| All theorizing about components of happiness requires determination of some criteria for prioritization to resolve practical inconsistencies. This result is affiliated to separation of dependent components (only instrument), independent components (only purpose), and semi-dependent components , providing the possibility to choose the right action like maintenance, reduction, or elimination in inconsistency situations. Using Mullasadra’s transcendent philosophy, solving this problem doesn't seem difficult. Although he considers the theoretical faculty as the main component of happiness and has strong reasons for it, he organized his theory by the ontological concept of perfection (instead of Aristotelian virtue and function concepts) and based its explanation on unity with active intellect (not only connection). By attaching these thoughts to his other basics, especially on the domain of the study of the soul, a new image of happiness components can be formed that, in addition to development of those components, provides a way for recognition of their relation for gaining the mentioned practical result. By conducting an analytical-descriptive examination of theories such as the profound connection between the soul and the body, the unity of the soul and its faculties, and the equivalence of existence with goodness and perfection, a new theory called "comprehensive happiness" can be inferred from Mullasadra's views using inferential-discursive methods. In this theory, all existential perfections (including bodily matters) are considered as ends by essence, constituting independent or semi-independent components of happiness. These components form a longitudinal and latitudinal network in which relationships and precedence among them are determined based on the ontological system of the world. The position of each perfection in this system provides a clear and practical criterion for determining its independence or dependence, enabling prioritization among the components of happiness and resolving potential practical inconsistencies, thus serving as an advantage of this theory over competing views. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Happiness, Mulla Sadra, Study of soul, Perfection, Transcendental Philosophy | ||
| مراجع | ||
|
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1375). الإشارات و التنبیهات. قم: نشر البلاغة.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1404). الشفاء (الإلهیات). قم: کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1363). المبدأ و المعاد. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1379). النجات من الغرق فی بحر الضلالات. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1326). تسع رسائل فی الحکمة و الطبیعیات. قاهره: دار العرب.
ابنسینا، حسین بن عبدالله (1400). رسالة فى السعادة و الحجج العشرة على أن النفس الانسانیة جوهر (در ضمن رسائل ابنسینا). قم: انتشارات بیدار.
اردبیلی، عبدالغنی (1381). تقریرات فلسفه امام خمینی. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
ارسطو (1385). اخلاق نیکوماخوسی. ترجمه محمدحسن لطفی تبریزی. تهران: طرح نو، چاپ دوم.
افضلی، جمعه خان (1388). «رابطه معرفت و سعادت از دیدگاه ملاصدرا». معارف عقلی. 4 (2): 7_32.
اکبریان، رضا (1385). «اصل مبنایی در حکمت عملی ملاصدرا و اهمیت آن در عصر حاضر». خردنامه صدرا. 12 (46): 3_21.
ایزدی، محسن (1396). «تأملاتی در آثار ملاصدرا درباره سعادت قصوی (با رویکرد قرآنی)». انسانپژوهی دینی. 14 (38): 85_104.
جوادی، محسن (1378). نظریه سعادت در فلسفه ارسطو. تهران: دانشگاه تربیت مدرس. رساله دکترا.
خادمی، عین الله (1389). «راههای کسب سعادت از دیدگاه فارابی». پژوهشهای اخلاقی. 1 (1): 47_70.
خادمی، عین الله (1388). «راههای کسب سعادت از منظر ابنسینا». اندیشه نوین دینی. 5 (19): 9_42.
خادمی، حمیدرضا؛ عسگری، مهدی (1396). «بررسی پیشینه یونانی قاعده الواحد و چگونگی انتقال و نقد آن در فلسفه اسلامی». الهیات تطبیقی. 8 (18): 55_66.
داوودی، علیمراد (1349). عقل در حکمت مشاء؛ از ارسطو تا ابنسینا. تهران: دهخدا.
دبیری، احمد (1389). «فضیلتگرایی در اخلاق». معرفت اخلاقی. 2 (5): 5_22.
دوستان، مهدی؛ هوشنگی، حسین (1402). «بازخوانی انتقادی مؤلفههای سعادت در نظریه ارسطو». تأملات اخلاقی. 4 (4): 135_165.
دهقانی محمودآبادی، محمدحسین (1391). «سعادت بشری و دیدگاه ملاصدرا شیرازی». اندیشه دینی. 10 (3): 187_199.
سعیدی مهر، محمد؛ ملاحسنی، فاطمه (1395). «سعادت از نظر ابن سینا؛ غایت جامع یا غالب». حکمت سینوی. 20 (55): 81_96.
سهروردی، یحیی بن حبش (1372). حکمة الإشراق (در مجموعه مصنفات). تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
سیدقریشی، ماریه (1395). اخلاق عقلی و فلسفی (اخلاق ارسطویی). قم: نشر معارف.
طوسی، محمد بن محمد (1413). اخلاق ناصری. تهران: علمیه اسلامیه، چاپ اول.
طوسی، محمد بن محمد (1403). شرح الإشارات و التنبیهات (مع المحاکمات). قم: نشر الکتاب.
عبودیت، عبدالرسول (1392). درآمدی به نظام حکمت صدرایی. تهران: سمت، چاپ ششم.
غزالی، محمد بن محمد (بیتا). احیاء علوم الدین. بیجا: دار الکتاب العربی.
فارابی، محمد بن محمد (1995). آراء أهل المدینة الفاضلة و مضادّاتها. بیروت: مکتبة الهلال.
فرانکنا، ویلیام. کی (1376). فلسفه اخلاق. ترجمه هادی صادقی. قم: مؤسسه فرهنگی طه.
کاپلستون، فردریک (1380). تاریخ فلسفه. ترجمه سید جلال الدین مجتبوی. تهران: سروش.
کمالیزاده، طاهره؛ اصغری، فاطمه (1396). «عقل فعال و طباع تامّ در حکمت اشراق و اندیشه شیعی». پژوهشهای فلسفی. 8 (20): 211_229.
مازلو، آبراهام (1372). انگیزش و شخصیت. ترجمه احمد رضوانی. مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی.
محسنی، محمد سالم (1393). «سعادت از منظر فلسفه های مشاء، اشراق و حکمت متعالیه». معرفت. 22 (6): 25_34.
محمدرضایی، محمد؛ الیاسی، محمدقاسم (1387). «سعادت حقیقی از دیدگاه ملاصدرا». آینه معرفت. 6 (16): 77_106.
مسکویه، احمد بن محمد (1426). تهذیب الأخلاق و تطهیر الأعراق. بیجا: طلیعة النور.
مطهری، مرتضی (1366). شرح مبسوط منظومه. تهران: حکمت.
مطهری، مرتضی (1385). مقدمهای بر جهانبینی اسلامی: وحی و نبوت. تهران: صدرا، چاپ هفدهم.
مکاینتایر، السدیر (1392). سه تقریر رقیب در پژوهشهای اخلاقی: دایره المعارف، تبارشناسی و سنت. ترجمه حمید شهریاری. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1360 الف). أسرار الآیات. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه اسلامی.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم، (1981). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. بیروت: دار أحیاء التراث العربی، چاپ سوم.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1360 ب). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، چاپ دوم.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1354). المبدأ و المعاد. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم، (1378). المظاهر الإلهیة فی أسرار العلوم الکمالیة. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1366 الف). تفسیر القرآن الکریم. قم: انتشارات بیدار، چاپ دوم.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1340). رساله سه اصل. تهران: دانشگاه علوم معقول و منقول.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1366 ب). شرح اصول الکافی. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1363). مفاتیح الغیب. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
میانداری، حسن (1389). «آکوئیناس مدافع ارسطو در نیاز فضایل عقلی به جهتدهی فضایل اخلاقی». پژوهشهای فلسفی_کلامی. 12 (45): 37_68.
وارن، کریستوفر (1397). راهنمای خواندن اخلاق نیکوماخوسی ارسطو. ترجمه ایمان خدافرد. تهران: ترجمان علوم انسانی، چاپ اول.
ولایی، عیسی (1374). فرهنگ تشریحی اصطلاحات اصول. تهران: نشر نی، چاپ اول.
یعقوبی، ابراهیم (1387). «سعادت از دیدگاه ملاصدرا و علامه طباطبایی». پژوهشهای فلسفی_کلامی. 9 (3): 219_242. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 709 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 334 |
||