Investigating the psychological and social effects of using cyberspace by female high school students

The present study was a self-reporting of the consequences of students and teenagers' use of cyberspace. The research was cross-sectional and survey. The statistical population was 1698 female students of the second secondary level of Babolsar city. The sample size was 261 people based on Karjesi and Morgan's table and selected by cluster sampling method. The data collection tool was a researcher-made questionnaire with 56 items. Validity was confirmed by experts and Cronbach's alpha coefficient was 0.831 for reliability. The results showed that the use of virtual space increases psychological consequences such as anxiety and temper tantrums (0.714), social consequences such as social isolation and distraction (0.560), physical consequences such as eye irritation and weakening of the eyes, headache, damage to the spine ( 0.600) and educational consequences such as conflict of values (0.531) had a direct and significant relationship. The significance of each of the variables has been obtained through the regression test. As a result, the effects and negative consequences of using virtual space in different physical, psychological, educational and social dimensions are significant and require more attention from the officials and educators of virtual space.

Keywords

Cyberspace; Negative Consequences; Pathology; Second secondary school Student

Full Text

مقدمه

نوجوانی دوره‌ای حساس در رشد فیزیکی، روان‌شناختی، اجتماعی و فرهنگی افراد است که در آن تغییرات شناختی، هیجانی و رفتاری شکل می‌گیرد (اندرسون و جیانگ[1]، 2018). در این دوره، نوجوانان به‌دلیل کنجکاوی، نیاز به هویت‌یابی و تمایل به استقلال، ممکن است به رفتارهای پرخطر یا کم‌خطر روی آورند (توونگ و همکاران[2]، 2018). در این دوره ممکن است نوجوان به سمت رفتارهای پرخطر و کم خطر سوق پیدا کند (قاسم زاده و همکاران، ۱۳۹۵). از جمله رفتارهای پرخطر به خصوص در عصر کنونی، استفاده نادرست از فضای مجازی و اعتیاد به اینترنت است (عباسی، ۱۳۹۷). ظهور شبکه‌های اجتماعی، گوشی‌های هوشمند و ابزارهای دیجیتال، سبک زندگی نوجوانان را تغییر داده و نحوه تعامل آن‌ها با محیط، خانواده و همسالان را تحت تأثیر قرار داده است (کلس و همکاران[3]، 2020). بااین‌حال، استفاده نادرست و افراطی از این فضا می‌تواند پیامدهای نامطلوبی ازجمله افزایش انزوای اجتماعی، اعتیاد به اینترنت، کاهش تعاملات خانوادگی و افزایش مشکلات روان‌شناختی مانند افسردگی را به دنبال داشته باشد (اوربن و همکاران[4]، 2019).

در سال‌های اخیر، تغییرات تکنولوژیکی علاوه بر تسهیل ارتباطات، موجب تحولات عمده‌ای در سبک زندگی جوانان شده است. طولانی‌تر شدن دوره نوجوانی، افزایش فردگرایی، فروپاشی شبکه‌های سنتی حمایتی و توسعه شهرنشینی، شرایطی را ایجاد کرده که فضای مجازی به یکی از اصلی‌ترین بسترهای گذران وقت نوجوانان تبدیل شود (ملکوتی و محسنی، 1402). مطالعات نشان داده‌اند که وابستگی بیش‌ازحد به اینترنت و شبکه‌های اجتماعی می‌تواند منجر به کاهش مشارکت اجتماعی، افزایش احساس تنهایی و کاهش سلامت روان شود (کرمانی مامازندی وابوترابی، 1403 و چو و همکاران[5]، 2017). کاربرد نادرست و افراطی از اینترنت می‌تواند پیامدهای زیادی در زمینه‌هایی مثل بهداشت روانی، مشکلات جسمانی، تنهایی و انزوای اجتماعی، بزهکاری جنسی و اعتیاد به اینترنت داشته باشد (غلامی و نصرتی، ۱۳۹۵). شبکه اینترنت فرصت مناسبی به‌منظور بروز و رشد انواع گوناگون رفتارهای غیراخلاقی می‌باشد. این پدیده یک فضای مجازی برای فعالیت‌های غیراخلاقی به وجود می‌آورد (برون، ۱۳۹۶). دانش آموزان بیشتر از سایرین در معرض آسیب‌های ناشی از کاربرد نادرست اینترنت هستند زیرا آن‌ها در فضای مجازی با مطالب و تصاویر خشن و غیرمجاز برخورد می‌کنند و تحت تأثیر آن‌ها قرار گرفته و صدمات زیادی بر زندگی‌شان وارد می‌گردد. نحوه استفاده دانش آموزان از فضای مجازی، یکی از نگرانی‌های مشترک والدین در همه جوامع می‌باشد (عباسی، ۱۳۹۷). به‌عنوان‌مثال، یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهند که استفاده مفرط از فضای مجازی با افزایش افسردگی، کاهش تنظیم خلق‌وخو و افزایش اشتغال ذهنی مرتبط است (کلس و همکاران، 2020). همچنین، نوجوانانی که وقت بیشتری را در فضای مجازی سپری می‌کنند، به‌تدریج از تعاملات اجتماعی واقعی دور شده و به ارتباطات آنلاین اولویت می‌دهند که این امر می‌تواند به انزوای اجتماعی منجر شود (توونگ و همکاران، 2018). در پژوهش فرجی و همکاران(1403) نتایج نشان می دهد که ترکیب روش های حضوری و مجازی با کاهش تصنع کاری های آموزش در حین نظارت به ناظران کمک می کند تا درک عمیق تری از واقعیت کلاس درس پیدا کرده و برنامه ریزی دقیق تری برای توسعه حرفه ای معلمان داشته باشند، ولی اجرای آموزش در بعد مجازی برای دانش اموزان در بستر شاد و صدا سیما باعث مشکلاتی از قبیل افت تحصیلی، کم خوابی، خستگس زیاد، جو خشک و کسل کننده آموزشی، رعایت بودجه بندی دروس، ارزشیلبی ناکار آمد برای معلمان و دانش آموزان و والدین آن ها ایجاد کرد (علی پور و همکاران).

در ایران، همانند بسیاری از کشورهای دیگر، استفاده از فضای مجازی در میان نوجوانان به‌ویژه پس از دوران همه‌گیری کرونا، افزایش چشمگیری داشته است. این افزایش استفاده، چالش‌های جدیدی را برای خانواده‌ها و نظام آموزشی به همراه داشته و موجب نگرانی والدین و کارشناسان شده است (خضری و همکاران، 1403) و کلاته ساداتی و صبوحی گلکار، 1401). برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که در این دوران، میزان تعامل نوجوانان با خانواده و همسالان کاهش یافته و وابستگی آن‌ها به فضای مجازی افزایش یافته است (صفری شالی و اسلامی، 1402). با وجود پژوهش‌های متعدد در زمینه آثار مثبت و منفی فضای مجازی، همچنان شکاف‌های پژوهشی در بررسی پیامدهای روان‌شناختی و اجتماعی استفاده از فضای مجازی در بین دانش‌آموزان، به‌ویژه دختران مقطع متوسطه دوم، وجود دارد. ازاین‌رو، شناخت دقیق تأثیرات این فضا بر سلامت روان و تعاملات اجتماعی نوجوانان امری ضروری است.

در این راستا مطالعه حاضر با هدف بررسی رابطه بین میزان استفاده از فضای مجازی و پیامدهای روان‌شناختی (افسردگی، تنظیم خلق‌وخو و اشتغال ذهنی) و اجتماعی (انزوای اجتماعی و ترجیح تعامل اجتماعی آنلاین) در دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهر بابلسر انجام شده است. نتایج این پژوهش می‌تواند در تدوین سیاست‌های آموزشی، طراحی برنامه‌های سلامت روانی و توسعه راهکارهای پیشگیرانه برای کاهش آسیب‌های احتمالی فضای مجازی مورد استفاده قرار گیرد.

روش

این پژوهش به روش توصیفی-همبستگی انجام شده است. جامعه آماری شامل ۱۶۹۸ دانش‌آموز دختر مقطع متوسطه دوم شهر بابلسر بود که از میان آن‌ها ۲۶۱ نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند. در مجموع، ۳۴۰ پرسشنامه به‌صورت حضوری در مدارس توزیع شد که از این تعداد، ۲۹۰ پرسشنامه تکمیل و بازگردانده شد و پس از بررسی، ۲۶۱ پرسشنامه معتبر تشخیص داده شد. برای تحلیل داده‌ها، از نرم‌افزار SPSS و آزمون‌های آماری همبستگی و رگرسیون استفاده گردید.

ابزارها

ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌ای 28 سؤالی بود که شامل پرسشنامه استفاده از فضای مجازی (۸ گویه)، پیامدهای روان‌شناختی شامل افسردگی (۵ گویه)، تنظیم خلق‌وخو (۳ گویه) و اشتغال ذهنی (۳ گویه) و همچنین پیامدهای اجتماعی شامل انزوای اجتماعی (۶ گویه) و ترجیح تعامل اجتماعی آنلاین (۳ گویه) را بررسی می‌کرد. نمره‌گذاری پرسشنامه بر اساس مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت انجام شد. روایی ابزار با تأیید 3 نفر از متخصصان برنامه‌درسی، روان‌شناسی و فضای مجازی تأیید شد و پایایی آن نیز با محاسبه آلفای کرونباخ بر روی ۳۰ نفر از نمونه‌های پژوهش و مقدار بالاتر از 7/0 تأیید شد.

یافته‌ها

در این بخش به یافته‌های توصیفی پرداخته شده است. در جدول (1) نحوه‌ی پراکندگی جمعیتی پاسخدهندگان ازنظر میزان مهارت در استفاده از اینترنت آمده است.

جدول 1. توزیع گروه نمونه از میزان مهارت در استفاده

میزان مهارت	فراوانی	درصد فراوانی	درصد فراوانی معتبر
بسیار کم	2	0.8	0.8
کم	10	3.8	3.8
متوسط	85	32.6	32.6
زیاد	102	39.1	39.1
بسیار زیاد	62	23.8	23.8
جمع کل	261	100	100
استفاده از شبکه‌های اجتماعی	فراوانی	درصد فراوانی	درصد فراوانی معتبر
فیس بوک	8	3.1	3.1
اینستاگرام	160	61.3	61.3
توییتر	8	3.1	3.1
غیره	85	32.6	32.6
جمع کل	261	100	100
استفاده از شبکه‌های پیام‌رسان	فراوانی	درصد فراوانی	درصد فراوانی معتبر
واتساپ	192	73.6	73.6
تلگرام	50	19.2	19.2
سروش	3	1.1	1.1
غیره	16	6.1	6.1
جمع کل	261	100	100
میزان ساعت استفاده از اینترنت	فراوانی	درصد فراوانی	درصد فراوانی معتبر
زیر یک ساعت	17	6.5	6.5
یک تا دو ساعت	48	18.4	18.4
دو تا سه ساعت	74	28.4	28.4
بیشتر از سه ساعت	122	46.7	46.7
جمع کل	261	100	100

بر اساس نتایج، تقریباً 63 درصد پاسخگویان مهارت خود را در استفاده از اینترنت بسیار زیاد و زیاد عنوان کرده‌اند. در خصوص میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی، بیشترین فراوانی مربوط به اینستاگرام با درصد فراوانی 61.3 درصد است. بیشترین فراوانی مربوط به واتساپ با درصد فراوانی 73.6 درصد است. بیشترین میزان ساعت استفاده از اینترنت بیشتر از 3 ساعت است.

در ادامه تحلیل همبستگی مؤلفه‌های موردمطالعه گزارش شده است. تحلیل همبستگی به منظور تعیین نوع و درجه رابطه استفاده از فضای مجازی با متغیرهای پیامدهای روانی و اجتماعی انجام گرفت.

جدول 2. ضرایب همبستگی بین ابعاد

متغیر	افسردگی	تنظیم خلق‌وخو	اشتغال ذهنی	انزوای اجتماعی	ترجیح تعامل اجتماعی آنلاین	استفاده از فضای مجازی
افسردگی	1	0.462	0.492	0.554	0.478	0.559
تنظیم خلق‌وخو	0.462	1	0.577	0.562	0.432	0.563
اشتغال ذهنی	0.492	0.577	1	0.603	0.489	0.633
انزوای اجتماعی	0.554	0.562	0.603	1	0.641	0.559
ترجیح تعامل اجتماعی آنلاین	0.478	0.432	0.489	0.641	1	0.448
استفاده از فضای مجازی	0.559	0.563	0.633	0.559	0.448	1

در جدول (2) ضرایب همبستگی پیرسون بین متغیرهای پژوهش ارائه گردیده است. با توجه به اینکه تمامی ضرایب به‌دست‌آمده در بازه صفر تا مثبت یک قرار دارد، از این رو بین متغیرهای پژوهش رابطه معنی‌داری وجود دارد. همچنین معنی‌داری هر یک از متغیرها از طریق آزمون رگرسیون در ادامه ارائه گردیده است.

بررسی فرضیه‌های پژوهش

در این بخش فرضیه‌های پژوهش از طریق رگرسیون خطی ساده مورد بررسی قرار می‌گیرند.

فرضیه اول پژوهش: در دوران کرونا، فضایمجازی باعث افزایش پیامدهای روانی منفی در دانشآموزان شده است.

برای پاسخ به این فرضیه‌ از رگرسیون خطی ساده استفاده شده است که نتایج آن در جدول زیر ارائه شده است:

جدول 3. ضرایب تأثیر رگرسیونی مدل فرضیه‌ی اول

مدل

ضرایب غیراستاندارد

ضرایب استاندارد

Sig.

آماره هم خطی

خطای استاندارد

بتا (β)

تولرنس

عامل تورم واریانس

(ثابت)

فضای مجازی در افسردگی

0.407

0.634

0.161

0.058

0.559

2.520

10.863

0.012

0.000

(ثابت)

فضای مجازی در خلق‌وخو

0.788

0.809

0.204

0.074

0.563

3.861

10.954

0.000

(ثابت)

فضای مجازی در اشتغال ذهنی

0.003

0.947

0.199

0.072

0.663

0.013

13.156

0.99

0.000

با توجه به نتیجه به‌دست‌آمده، استفاده از فضای مجازی به میزان 559/0 در افسردگی، 563/0 در خلق‌وخو و به میزان 663/0 در اشتغال ذهنی دانش‌آموزان دختر نقش مثبت معناداری داشته است.

فرضیه دوم پژوهش: در دوران کرونا، فضایمجازی باعث افزایش پیامدهای اجتماعی منفی در دانشآموزان میشود.

برای پاسخ به این فرضیه‌ از رگرسیون خطی ساده استفاده شده است که نتایج آن در جدول زیر ارائه شده است:

جدول 4. ضرایب تأثیر رگرسیونی مدل فرضیه دوم برای بعد انزوای اجتماعی

مدل

ضرایب غیراستاندارد

ضرایب استاندارد

Sig.

آماره هم خطی

خطای استاندارد

بتا (β)

تولرنس

عامل تورم واریانس

(ثابت)

فضای مجازی در انزوای اجتماعی

0.576

0.601

0.153

0.055

0.559

3.755

10.859

0.000

(ثابت)

فضای مجازی در ترجیح تمایل اجتماعی آنلاین

0.727

0.493

0.169

0.061

0.448

4.297

8.071

0.000

با توجه به نتیجه به دست آمده، استفاده از فضای مجازی به میزان 559/0 در انزوای اجتماعی و 448/0 در ترجیح تمایل اجتماعی آنلاین دانش‌آموزان دختر نقش مثبت معناداری داشته است.

نتیجه‌گیری و بحث

با توجه به‌عنوان پژوهش اثرات منفی استفاده دانش آموزان ایرانی از فضای مجازی و نتایج به‌دست‌آمده، استفاده از فضای مجازی باعث افزایش پیامدهای روانی منفی شده است و فضای مجازی با افسردگی و اشتغال ذهنی منفی رابطه معنی‌داری داشته است. در تبیین این یافته می‌توان گفت استفاده مفرط از فضای مجازی می‌تواند به افزایش علائم افسردگی منجر شود. یکی از دلایل اصلی این مسئله، مقایسه اجتماعی است. کاربران شبکه‌های اجتماعی اغلب خود را با دیگران مقایسه می‌کنند و این مقایسه‌ها معمولاً منفی هستند، زیرا افراد تمایل دارند تنها جنبه‌های مثبت زندگی خود را به نمایش بگذارند. این امر می‌تواند احساس ناکافی بودن و کاهش عزت نفس را در کاربران ایجاد کند (ووگل و همکاران[6]، 2015). همچنین، مطالعه‌ای توسط تونگه و همکاران[7] (2018) نشان داد که افزایش زمان استفاده از شبکه‌های اجتماعی با افزایش علائم افسردگی و اضطراب در نوجوانان مرتبط است. علاوه بر این، استفاده از فضای مجازی می‌تواند اختلال در خواب را به دنبال داشته باشد. نور آبی ساطع‌شده از صفحه‌های نمایش می‌تواند تولید ملاتونین (هورمون خواب) را کاهش دهد و منجر به بی‌خوابی شود. کم‌خوابی نیز یکی از عوامل شناخته‌شده در افزایش خطر افسردگی است (لونسون و همکاران[8]، 2016). استفاده از فضای مجازی می‌تواند به نوسانات خلقی و اختلال در تنظیم هیجانات منجر شود. یکی از دلایل این مسئله، وابستگی به تأیید اجتماعی است. کاربران شبکه‌های اجتماعی اغلب برای دریافت لایک، کامنت و تأیید دیگران تلاش می‌کنند. عدم دریافت این تأییدها می‌تواند احساس ناامیدی و کاهش خلق را در پی داشته باشد (شرمن و همکاران[9]، 2016). همچنین، مواجهه با محتوای منفی مانند اخبار ناگوار، نظرات توهین‌آمیز یا زورگویی سایبری[10] می‌تواند به طور مستقیم بر خلق‌وخوی افراد تأثیر بگذارد. مطالعه‌ای توسط پریماک و همکاران[11] (2017) نشان داد که مواجهه با محتوای منفی در شبکه‌های اجتماعی با افزایش احساس اضطراب و ناراحتی مرتبط است. علاوه بر این، استفاده از فضای مجازی می‌تواند به اشتغال ذهنی مداوم منجر شود. کاربران ممکن است به طور مداوم درگیر چک کردن پیام‌ها، نوتیفیکیشن‌ها و به‌روزرسانی‌های شبکه‌های اجتماعی باشند. این رفتار می‌تواند تمرکز افراد را کاهش دهد و باعث شود که آن‌ها نتوانند به طور کامل بر وظایف روزمره خود متمرکز شوند (روسن و همکاران[12]، 2013). همچنین، فضای مجازی می‌تواند اعتیاد رفتاری ایجاد کند. کاربران ممکن است به دلیل ترشح دوپامین (هورمون لذت) در پاسخ به دریافت تأیید اجتماعی، به استفاده مکرر از شبکه‌های اجتماعی وابسته شوند. این وابستگی می‌تواند به اشتغال ذهنی مداوم و کاهش توانایی کنترل رفتار منجر شود (اندرسن و همکاران[13]، 2016).

این یافتها با پژوهش‌های پیشین همسو است که نشان می‌دهند استفاده بیش از حد از فضای مجازی می‌تواند به سلامت روانی آسیب برساند. به عنوان مثال، مطالعات تونگه و همکاران (2018) نشان دادند که افزایش زمان استفاده از شبکه‌های اجتماعی با افزایش علائم افسردگی و اضطراب در نوجوانان مرتبط است. همچنین، پژوهش پریماک و همکاران (2017) تأکید کردند که استفاده مفرط از فضای مجازی می‌تواند منجر به اختلال در تنظیم هیجانات و افزایش اشتغال ذهنی شودعلائم روانی اعتیاد به اینترنت به این صورت است که فرد هنگام استفاده و در دسترس داشتن اینترنت، احساس لذت و رضایت می‌کند و زمانی که اینترنت در دسترس او نیست دچار افسردگی و بدخلقی شده و در مورد میزان استفاده از اینترنت هم به دیگران دروغ بگوید مارتین و شوماخر (۱۹۹۶) هم به ارتباط میان استفاده بیش‌ازاندازه از اینترنت و تنهایی و افسردگی اشاره نموده و در مطالعات خود به این نتیجه رسیدند که استفاده‌کنندگان وابسته به اینترنت در مقایسه با افرادی که هیچ نشانه‌ای از وابستگی نداشتند تنهاتر و افسرده‌ترند. آن‌ها از این فناوری بیشتر برای تفریح و اوقات فراغت خود استفاده می‌نمایند (پور شهریاری، ۱۳۸۶). علاوه بر پژوهش‌های ذکرشده، نتایج با پژوهش استریت فیلد (۲۰۰۰) نیز همسو است. استریت فیلد معتقد بود احتمال دارد که هیچ‌وقت استفاده‌کنندگان اینترنت از افسردگی و انزوای اجتماعی خود مطلع نشوند و یا اگر چنانچه زمانی هم اطلاع پیدا کردند آن را قبول نکنند. ولی ماهیت کار با اینترنت طوری است که باعث غرق شدن فرد در خودش می‌شود. استفاده از اینترنت به‌صورت آشکاری می‌تواند وقت افراد را گرفته و آن‌ها را موجودی تنها و منزوی بار آورد. کاربرد نادرست و افراطی از اینترنت می‌تواند پیامدهای زیادی در زمینه‌هایی مثل بهداشت روانی، مشکلات جسمانی، تنهایی و انزوای اجتماعی، بزهکاری جنسی و اعتیاد به اینترنت داشته باشد. از جمله نتایج دیگر پژوهش حاضر این بود که استفاده از فضای مجازی می‌تواند با افزایش پیامدهای اجتماعی منفی همجوار باشد؛ به‌عبارت‌دیگر نتایج نشان داد استفاده از فضای مجازی با پیامدهای اجتماعی مثل انزوای اجتماعی رابطه داشته است. این یافته با نتایج تحقیقات حسن‌زاده و رضایی (1389)، سجادیان و نادی (۱۳۸۵)، پورشهریاری، (1386) همسو است و با نتایج پژوهش محسنی؛ دوران و سهرابی (1385) همسویی ندارد.

در تبیین این یافته می‌توان گفت امروزه به‌کارگیری فناوری بر روی روابط اجتماعی تأثیر زیادی گذاشته و با اختلالاتی همراه است که لازم است آسیب‌شناسی دراین‌باره صورت گیرد. به‌کارگیری تلفن هم راه باعث کم شدن مناسبات و روابط اجتماعی و استفاده از اینترنت به علت جذابیت‌های کاذبی که برای نوجوانان و جوانان به وجود می‌آورد، می‌تواند آرام‌آرام آن‌ها را به خود معتاد نموده تا جایی که استفاده بیش از اندازه از اینترنت ممکن است رشد روانی، اجتماعی و عاطفی آن‌ها را به علت عدم تجارب معمول و گروهی با همسالان، به اختلالات رفتاری و در خود فرورفتگی تبدیل نماید؛ بنابراین جایگزین کردن تعامل واقعی در اجتماع با استفاده زیاد از اینترنت، موجب خواهد شد ارتباطات اجتماعی و عاطفی نوجوان در دوره رشد شخصیت به شکل درستی تکامل پیدا نکند و افراد به‌جای والدین و همسالان خود، از شخصیت‌های بازی‌های کامپیوتری، افراد اتاق‌های گفتگو و یا از تصاویر اینترنتی الگوبرداری کنند.

با توجه به این نتایج، پیشنهاد می‌شود که برنامه‌های آموزشی و آگاهی‌بخشی برای دانش‌آموزان، والدین و معلمان در مورد استفاده بهینه و مدیریت‌شده از فضای مجازی تدوین و اجرا شود. همچنین، تشویق دانش‌آموزان به شرکت در فعالیت‌های اجتماعی و گروهی می‌تواند به کاهش انزوای اجتماعی و بهبود سلامت روانی آنان کمک کند. نظارت والدین بر فعالیت‌های آنلاین فرزندان و تعیین محدودیت‌های زمانی مناسب برای استفاده از اینترنت نیز می‌تواند در کاهش تأثیرات منفی فضای مجازی مؤثر باشد.

تشکر و قدردانی

بدین‌وسیله نویسندگان این مقاله از تمامی ‌شرکت‌کنندگان در این پژوهش و صمیمانه تشکر و قدردانی می‌کنند.

ملاحظات اخلاقی

در جریان اجرای این پژوهش و تهیه مقاله کلیه قوانین کشوری و اصول اخلاق حرفه‌ای مرتبط با پژوهش رعایت شده است.

حامی‌مالی

کلیه هزینه‌های پژوهش حاضر توسط نویسندگان مقاله تأمین شده است.

تعارض منافع

بنابر اظهار نویسندگان، مقاله حاضر فاقد هرگونه تعارض منافع بوده است. این مقاله قبلاً در هیچ نشریه‌ای اعم از داخلی یا خارجی چاپ نشده است.

[1] . Anderson & Jiang

[2] . Twenge et al

[3] . Keles et al

[4] . Orben et al

[5] . Chou & et al

[6] . Vogel et al

[7] . Twenge & et al

[8] . Levenson et al

[9] . Sherman et al

[10] . cyberbullying

[11] . Primack & et al

[12] . Rosen et al

[13] . Andreassen et al

References

Abbasi, M. (2018). The impact of cyberspace and satellite use on adolescents. Hayat Tayebeh Quarterly, 5(16), 65–78 [In Persian]

Alipour Moghadam, Kh A’rabi Sheibani, Kh & Beidalehi Mansuriyeh, K. (2023). Challenges of virtual education during the Corona period based on teachers’ lived experiences. Technology and Knowledge Research in Education, 3(3), 1–12 [In Persian]

Baroon, M. (2017). Cyberspace and its damages in the family system. Institute for Humanities and Cultural Studies, 6(20), 79–107 [In Persian]

Faraji, Z Hosseini, S M & Shirbegi, N. (2024). The transformation of educational supervision toward modernization: A qualitative study on hybrid face-to-face and virtual methods. Technology and Knowledge Research in Education, 4(1), 61–84 [In Persian]

Ghasemzadeh, G Mehrami, A Mohammadi, B & Shirvani, F. (2016). Pathology of cyberspace on students’ educational performance. 5th International Conference on Psychology and Social Sciences, Tehran [In Persian]

Gholami, Kh & Nosrati, M S. (2016). Identifying factors related to family supervision methods over children’s internet behavior. Family Counseling and Psychotherapy Journal, 6(21), 16–34 [In Persian]

Kalat-e Sadati, A & Sabouhi Golkar, Z. (2022). Virtual education and parental stress during the COVID-19 pandemic: A qualitative study in Tabas. Tolou-e Behdasht, 21(2), 31–40 [In Persian]

Kermani Mamazandi, Z & Abutorabi, R. (2024). The role of loneliness, social anxiety, and sensation seeking in predicting internet addiction among students. Social Psychology Research, 14(55), 1–10 [In Persian]

Malekouti, N & Mohseni, F. (2023). Community-based prevention of juvenile delinquency in virtual educational environments (with emphasis on criminological findings). Judicial Legal Perspectives Quarterly, 28(102), 207–234 [In Persian]

Rezaei, S S & Pourjabli, R. (2018). Investigating the relationship between hours of use of social networks and family social cohesion among families in Naqadeh. Sociological Studies, 10(38), 21–42 [In Persian]

Safari Shali, R & Eslami, M. (2023). Opportunities and harms of virtual education for students during the COVID-19 pandemic. Tadawom va Taghyir-e Ejtemaei, 2(2), 395–414 [In Persian]

Khezri, N Chaobazi, N Farkheh, K & Pakbaz, M. (2024). Lasting effects of the Corona era and virtual education on children and adolescents. 16th International Conference on Management and Humanities Research, Tehran [In Persian]

Anderson, M & Jiang, J. (2018). Teens, social media & technology 2018. Pew Research Center.

Andreassen, C. S. Torsheim, T. Brunborg, G. S & Pallesen, S. (2016). Development of a Facebook addiction scale. Psychological Reports, 110(2), 501-517.

Chou, W. J. Huang, M. F. Chang, Y. P & et al. (2017). Social skills deficits and their association with Internet addiction and activities in adolescents with attention deficit/ hyperactivity disorder. Journal of Behavior Addict, 6(1), 42-52.

Keles, B. McCrae, N & Grealish, A. (2020). A systematic review: The influence of social media on depression, anxiety, and psychological distress in adolescents. International Journal of Adolescence and Youth, 25(1), 79-93.

Levenson, J. C. Shensa, A. Sidani, J. E. Colditz, J. B & Primack, B. A. (2016). The association between social media use and sleep disturbance among young adults. Preventive Medicine, 85, 36-41.

Orben, A. Dienlin, T & Przybylski, A. K. (2019). Social media’s enduring effect on adolescent life satisfaction. Proceedings of the National Academy of Sciences, 116(21), 10226-10228.

Primack, B. A. Shensa, A. Sidani, J. E. Whaite, E. O. Lin, L. Y. Rosen, D & Miller, E. (2017). Social media use and perceived social isolation among young adults in the U.S. American Journal of Preventiv÷e Medicine, 53(1), 1-8

Primack, B. A. Shensa, A. Sidani, J. E. Whaite, E. O. Lin, L. Y. Rosen, D & Miller, E. (2017). Social media use and perceived social isolation among young adults in the U.S. American Journal of Preventive Medicine, 53(1), 1-8.

Rosen, L. D. Whaling, K. Rab, S. Carrier, L. M & Cheever, N. A. (2013). Is Facebook creating "iDisorders"? The link between clinical symptoms of psychiatric disorders and technology use, attitudes and anxiety. Computers in Human Behavior, 29(3), 1243-1254.

Sherman, L. E. Payton, A. A. Hernandez, L. M. Greenfield, P. M & Dapretto, M. (2016). The power of the like in adolescence: Effects of peer influence on neural and behavioral responses to social media. Psychological Science, 27(7), 1027-1035.

Twenge, J. M. Joiner, T. E. Rogers, M. L & Martin, G. N. (2018). Increases in depressive symptoms, suicide-related outcomes, and suicide rates among U.S. adolescents after 2010 and links to increased new media screen time. Clinical Psychological Science, 6(1), 3-17.

Vogel, E. A. Rose, J. P. Roberts, L. R & Eckles, K. (2015). Social comparison, social media, and self-esteem. Psychology of Popular Media Culture, 4(4), 206-222.

Statistics

Article View: 596

PDF Download: 387

Related Links

News

Investigating the psychological and social effects of using cyberspace by female high school students