پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شماره‌ها | 1,339 |
| تعداد مقالات | 11,534 |
| تعداد مشاهده مقاله | 25,218,971 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,772,775 |
نسبت وجودی جامعه و فرهنگ در حکمت متعالیه | ||
| دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی | ||
| دوره 13، شماره 2 - شماره پیاپی 26، شهریور 1404، صفحه 107-120 اصل مقاله (573.94 K) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/pms.2025.71861.2097 | ||
| نویسنده | ||
| سید محمد علی غمامی* | ||
| گروه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه باقرالعلوم (ع)، قم | ||
| چکیده | ||
| رابطه‌ی جامعه (ساختارهای سیاسی، اقتصادی، نژادی و فنی) با فرهنگ (معانی، اندیشه‌ها، گرایشها و باورها) یکی از مسائل کلیدی مطالعات اجتماعی و فرهنگی است. نسبت فرهنگ و جامعه در علوم اجتماعیِ اروپایی عموما با دوگانگی و تضاد تعریف می‌شود که ریشه‌ی آن را می‌توان در لایه‌های فلسفی تفکر غربی نیز پیگیری نمود. این تلقی، جامعه را به قفس آهنین برای فرهنگ تبدیل می‌کند و فرهنگ را به ایدئولوژیِ سرکوبِ جامعه مبدل می‌سازد. مقاله پیش‌رو در پی هستی‌شناسی رابطه‌ی فرهنگ و جامعه در خلال یک مطالعه تطبیقی نامتوازن است. از این رو دوگانگی فرهنگ و جامعه در اندیشه‌ی اروپایی را مسئله‌یابی کرده و از خاستگاه فکری حکمت اسلامی در پی راهی برای خروج از دوگانه‌انگاری مدرن است. حکمت متعالیه با تکیه بر نظریه «وحدت وجود» و نفی «ثنویت» می‌تواند راهی برای رهایی از این دوگانگی باز کند. بر مبنای نگاه وجودی حکمت متعالیه، فرهنگ امری وجودی است که در مرتبه خیال متصل (میان طبیعت و عقل) قرار گرفته است. وجود جامعه نیز ناظر به تعینات مادی حیات اجتماعی، در یک «حرکت جوهری» به مرتبه‌ی فرهنگ می‌رسد و انسانها را در مرتبه‌ی خیالِ جمعیِ متصل، متحد می‌سازد. نتیجه آنکه، نسبت فرهنگ و جامعه نه تقابلی، بلکه تشکیکی است. فرهنگ همان وجود برتر جامعه به حمل حقیقه – رقیقه است. فرهنگ در دستگاه حکمت متعالیه از درون جامعه بالیده می‌شود اما در مرتبه بالاتر، به کالبد سیاسی و اقتصادی جامعه، حیات می‌بخشد بدون آنکه آن را نفی یا سرکوب کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| فرهنگ؛ جامعه؛ حکمت متعالیه؛ وحدت؛ حرکت جوهری؛ تشکیک در وجود | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The ontological relationship of society and culture in transcendental theosophy | ||
| نویسندگان [English] | ||
| seyyed mohammad ali Ghamami | ||
| cultural study and communication department, social faculty, Baqer Al-olum (a.s). university, qom | ||
| چکیده [English] | ||
| The relationship between society and culture is one of the key issues of social studies. this relationship in European social sciences is generally defined by duality and contradiction, the roots of which can be traced in the philosophical layers of Western thought. The problem of this research is to examine the ontological relationship between these two areas of social life. The method of this article can be considered as a kind of unbalanced comparative study, therefore, by explaining the relationship between culture and society in European thought, we seek to provide an answer from the intellectual origin of transcendental Theosophy. The relationship between culture and society in European philosophy is generally defined by duality and contradiction, which turns society into an iron cage for culture and turns culture into an ideology of suppressing society. But the transcendental Theosophy of proof "unity" and the negation of "duality" of these two categories. Based on this criterion and the three viewpoints of "originality of existence", " Gradation of existence" and "substantial movement", it can be concluded that culture is an existential matter that is placed in of connected imagination (between nature and reason). The existence of society is also in the order of nature, which reaches culture in one essential movement and unites people in connected imagination and ideal forms. The expansion of existence and the descent of meanings from the realm of reason to the realm of culture constitute the sacred (religious) world. As a result, culture is the superior existence of society to carry the truth. In European philosophy, the existence of culture is often defined in opposition to the existence of society, while in the system of transcendental wisdom, culture grows from within society and gives life and continuity to society as a political, economic and technical body. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Culture, society, transcendental wisdom, unity, substantial movement, Gradation of existence | ||
| مراجع | ||
|
اردبیلی, محمد مهدی. فلسفه فرهنگ: از هردر تا نیچه. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی, 1400.
اسلامی‌‌تنها، اصغر. "ارتباطات برهانی بنیان فرهنگ و جامعۀ فاضله در علم مدنی فارابی". فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی، 1396: 30-5.
اسمیت, فیلیپ. درآمدی بر نظریه فرهنگی. با ترجمه حسن پویان. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی, 1383.
افروغ, عماد. “حکمت متعالیه و انقلاب اسلامی.” در سیاست متعالیه از منظر حکمت متعالیه, توسط شریف لک‌زایی, 146-143. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی, 1391.
افروغ, عماد. “مقدمه‌ی کتاب روش در علوم اجتماعی.” در روش در علوم اجتماعی؛ رویکردی رئالیستی, توسط آندرو سایر, نه تا هجده. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی, 1383.
آشتیانی, منوچهر. جامعه‌شناسی شناخت ماکس شلر. تهران: نشر قطره, 1383.
بکر, هاوارد, و هلموت اوتو دالکه. “جامعه‌شناسی معرفت ماکس شلر.” در نامه علوم اجتماعی, با ترجمه رکسانا بهرامی تاش, 48-35. تهران: دانشگاه تهران, 1368.
پارسانیا, حمید. جهان‌های اجتماعی. قم: کتاب فردا, 1391.
پارسانیا, حمید. “روش‌شناسی سیاست حکمت متعالیه.” در سیاست متعالیه از منظر حکمت متعالیه, توسط شریف لک‌زایی, 102-96. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی, 1391.
پارسانیا, حمید. “رئالیسم انتقادی حکمت صداریی .” علوم سیاسی, 1387.
پارسانیا, حمید. “نسبت علم و فرهنگ.” علوم سیاسی, بدون تاریخ.
پارسانیا, حمید, و مهدی سلطانی. “بازخوانی جهان‌های اجتماعی جامعه‌شناسی پدیده‌شناختی بر اساس حکمت متعالیه.” معرفت فرهنگی- اجتماعی, 1390: 128-107.
پاکتچی, احمد. روش تحقیق با تکیه بر حوزه علوم قرآن و حدیث. تهران: دانشگاه امام صادق علیه السلام, 1389.
جوادی آملی, عبدالله. فلسفه صدرا. قم: مرکز نشر اسراء, 1388.
خورشیدی, سعید. “صورت بندی نظریه فرهنگ صدرایی (با الهام از دیدگاه های استاد حجت الاسلام پارسانیا).” معرفت فرهنگی اجتماعی, 1390: 152-139.
شوتس ایشل, راینر. مبانی جامعه‌شناسی ارتباطات. با ترجمه کرامت اله راسخ. تهران: نشرنی, 1391.
صدرالمتألهین. الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة. بیروت: دار احیاء التراث, 1981.
عبودیت, عبدالرسول. خطوط کلی حکمت متعالیه. سمت: تهران, 1389.
—. خطوط کلی حکمت متعالیه. تهران: سمت, 1389.
غرویان, محسن. درآمدی بر آموزش فلسفه ی استاد محمد تقی مصباح. قم: شفق, 1376.
کنوبلاخ, هوبرت. مبانی جامعه‌شناسی شناخت. با ترجمه کرامت الله راسخ. تهران: نشر نی, 1390.
کوش, دنی. مفهوم فرهنگ در علوم اجتماعی. با ترجمه فریدون وحیدا. تهران: سروش, 1381.
مصباح, محمد تقی. “نقد نظریه ملاصدرا درباره معاد.” سمات, 1389: 21-12.
مصلح, علی اصغر. ادراکات اعتباری علامه طباطبایی و فلسفه فرهنگ. تهران: روزگار نو, 1392.
مطهری, مرتضی. مجموعه آثار، جامعه و تاریخ. جلد 2. تهران: صدرا, 1387.
مطهری, مرتضی. مجموعه آثار شهید مطهری - مقدمه‌ای بر جهان بینی اسلامی. جلد دوم. تهران: ملاصدرا, 1368.
—. مجموعه آثار شهید مطهری: اصول فلسفه و روش رئالیسم. تهران: صدرا, 1368.
مظفر, محمد رضا. المنطق. تدوین توسط علی شیروانی. قم: موسسه انتشار دارالعلم, 1379.
مک کوایل, دنیس. درآمدی بر نظریه ارتباطات جمعی. با ترجمه پرویز اجلالی. تهران: دفتر مطالعات و توسعه رسانه, 1382.
یزدان پناه, سید یدالله. چیستی و نحوه وجود فرهنگ. قم: فردا, 1402. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 877 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 270 |
||