«حق آزادی بیان از حقوق بشر تا تجلی آن در اندیشههای علوی:درس هایی برای حکمرانی اخلاقی» | ||
| دراسات حدیثة فی نهج البلاغة | ||
| Volume 7, Issue 1 - Serial Number 13, December 1402 | ||
| Document Type: علمی - پژوهشی | ||
| DOI: 10.30473/anb.2025.69694.1390 | ||
| Author | ||
| مریم احمدی نژاد* | ||
| استادیار دانشگاه الزهراء(س)، گروه مطالعات حقوق خانواده، پژوهشکده زنان، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران | ||
| Abstract | ||
| حق آزادی بیان که در اسناد بینالمللی حقوق بشر بهعنوان یکی از اصول اساسی حقوق بشر به رسمیت شناختهشده است، در بسیاری از جوامع و حکومتها، با برداشتها و عملکردهای متفاوتی روبهرو بوده است. ازاینرو، این مقاله باهدف پاسخ به این پرسش که آیا حق آزادی بیان در سیره عملی و اندیشههای حضرت امیرالمؤمنین (ع) وجود داشته است و چه حدودی بر آن متصور است، به تحلیل و بررسی ابعاد این موضوع میپردازد. با استفاده از روش توصیفی و تحلیل اندیشههای حضرت علی (ع)، این مقاله به این نتیجه میرسد که مفهوم آزادی بیان در تفکر علوی با آنچه در نظامهای حکومتی مختلف مشاهدهشده، تفاوتهای چشمگیری دارد و مبتنی بر اصول حکمرانی اخلاقی و عدالتمحور است. در اندیشه حضرت علی (ع)، آزادی بیان نهتنها برای مردم در جهت بیان انتقاداتِ بهحق خود از حکومت، بلکه بهعنوان یک تکلیف اجتماعی و دینی نیز مطرح است. طبق اصل امربهمعروف و نهی از منکر، این آزادی زمانی که به دنبال منافع عمومی، جلوگیری از ارتکاب حرام و امر به واجب باشد، واجبی کفایی برای آحاد افراد جامعه اسلامی خواهد بود. درعینحال آزادی بیان، نباید موجب توهین، تهمت، غیبت و نقض حقوق دیگران گردد. همچنین، در نگرش حضرت علی (ع)، آزادی بیان هیچگاه بهطور مطلق و بیقیدوشرط نیست و با محدودیتهایی چون امنیت عمومی و منافع عمومی را میتوان برای بیان افکار در نظر گرفت، بهویژه زمانی که بیان افکار بهمنظور انتشار دروغ، فریب یا ایجاد فتنه و بدعتگذاری در دین باشد. در این راستا، آزادی بیان در اندیشه علوی جایگاه ویژهای دارد و از ظرفیتهای آن در جهت اصلاح و بهبود جامعه اسلامی استفاده میشود. | ||
| Keywords | ||
| امیرالمؤمنین علی (ع); حکومت علوی; آزادی بیان; حقوق بشر; حکمرانی | ||
| References | ||
|
| ||
|
Statistics Article View: 337 |
||