پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شمارهها | 1,269 |
| تعداد مقالات | 10,971 |
| تعداد مشاهده مقاله | 22,473,425 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 15,146,475 |
تحلیل اخلاق علمی در نهجالبلاغه با روش نظریهپردازی دادهبنیاد | ||
| دراسات حدیثة فی نهج البلاغة | ||
| مقاله 7، دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 13، خرداد 2024، صفحه 87-100 اصل مقاله (592.24 K) | ||
| نوع مقاله: المجلة العلمية البحوثية | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/anb.2025.75171.1457 | ||
| نویسندگان | ||
| علی بیات* 1؛ نفیسه مدیرروستا2 | ||
| 1دانشیار، گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| 2درجة الماجستير في الحديث ونهج البلاغة، كلية اللاهوت والدراسات الإسلامية، جامعة طهران، طهران، إيران. | ||
| چکیده | ||
| از آغاز حیات بشر، علمِ بشری نیز همزمان پدید آمد و در مسیر تکامل تاریخی قرارگرفت. مستندات وپژوهشها نشان میدهد که توام بودن علم با اخلاق، کلید دستیابی به علم حقیقی برای کسب سعادت، سلامت و پیشرفت انسانی است. نهجالبلاغه، به عنوان منبعی ارزشمند از آموزههای امام علی (ع) است که در آن به بایستگی پیوند میان علم واخلاق توجهی خاص شده است. این پژوهش با بهرهگیری از روش نظریهپردازی داده بنیاد، کوششی مقدماتی است برای راهبرد به تحلیل مختصات اخلاق علمی ومساله نقش اخلاق در علم براساس خطبهها، نامهها و حکمتهای نهجالبلاغه. نتایج حاصل از تحقیق در سه محور بدست آمد: اخلاق علمی همچون: ارزش و والای علم،برتری خردورزی بر ادراکات سطحی وحسی، خردورزی آینه حق نما، پرهیز از خَلط میان علم وجهل و یقین با تردید علمی، برتری علم بر ثروت، بی ارزشی علم زبانی و حرفی صِرف وغیرکاربردی، علم نفی بهانه جویی؛ اخلاق معلمی همچون: کوشش و پشتکار، ژرف اندیشی علمی، شکیبایی، فروتنی، ناقد بودن ونه ناقل بودن صِرف، پرهیز از تظاهر به همه چیزدانی، توجه به آموزش اقتضایی، پرهیز از فخر فروشی علمی، پرهیز از دنیاطلبی علمی، عمل گرایی، تکلیف به تعلیم، پرهیز از سستی و کاهلی؛ اخلاق دانش آموزی همچون: رغبت وشوق به دانش آموزی، روحیه پرسشگری، پرسش برای شناخت، پشتکار درعلم آموزی، پرهیز از سستی و تنبلی، پرهیز از سطحی نگری یا مدرک گرایی، پرهیز از فخرفروشی. | ||
| کلیدواژهها | ||
| نهجالبلاغه؛ اخلاق علمی؛ اخلاق معلمی؛ اخلاق دانش آموزی؛ نظریهپردازی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| تحلیل اخلاق علمی در نهجالبلاغه با روش نظریهپردازی دادهبنیاد | ||
| نویسندگان [English] | ||
| علی بیات1؛ نفیسه مدیرروستا2 | ||
| 1Ali Bayat, Associate Professor, Department of History and Civilization of Islamic Nations, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| 2کارشناسی ارشد رشته علوم حدیث و تهج البلاغه، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده [English] | ||
| از آغاز حیات بشر، علمِ بشری نیز همزمان پدید آمد و در مسیر تکامل تاریخی قرارگرفت. مستندات وپژوهشها نشان میدهد که توام بودن علم با اخلاق، کلید دستیابی به علم حقیقی برای کسب سعادت، سلامت و پیشرفت انسانی است. نهجالبلاغه، به عنوان منبعی ارزشمند از آموزههای امام علی (ع) است که در آن به بایستگی پیوند میان علم واخلاق توجهی خاص شده است. این پژوهش با بهرهگیری از روش نظریهپردازی داده بنیاد، کوششی مقدماتی است برای راهبرد به تحلیل مختصات اخلاق علمی ومساله نقش اخلاق در علم براساس خطبهها، نامهها و حکمتهای نهجالبلاغه. نتایج حاصل از تحقیق در سه محور بدست آمد: اخلاق علمی همچون: ارزش و والای علم،برتری خردورزی بر ادراکات سطحی وحسی، خردورزی آینه حق نما، پرهیز از خَلط میان علم وجهل و یقین با تردید علمی، برتری علم بر ثروت، بی ارزشی علم زبانی و حرفی صِرف وغیرکاربردی، علم نفی بهانه جویی؛ اخلاق معلمی همچون: کوشش و پشتکار، ژرف اندیشی علمی، شکیبایی، فروتنی، ناقد بودن ونه ناقل بودن صِرف، پرهیز از تظاهر به همه چیزدانی، توجه به آموزش اقتضایی، پرهیز از فخر فروشی علمی، پرهیز از دنیاطلبی علمی، عمل گرایی، تکلیف به تعلیم، پرهیز از سستی و کاهلی؛ اخلاق دانش آموزی همچون: رغبت وشوق به دانش آموزی، روحیه پرسشگری، پرسش برای شناخت، پشتکار درعلم آموزی، پرهیز از سستی و تنبلی، پرهیز از سطحی نگری یا مدرک گرایی، پرهیز از فخرفروشی. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| نهجالبلاغه, اخلاق علمی, اخلاق معلمی, اخلاق دانش آموزی, نظریهپردازی | ||
| مراجع | ||
|
القرآن الكريم.
نهج البلاغه ترجمة: محمد دشتي [بالفارسیة].
ابن أبي الحديد، (بدون تاريخ) شرح نهج البلاغة، 5/948، بيروت، دار مكتبة الحياة.
آذرنوش، آذرتاش، (1386هـ ش) تاريخ اللغة والثقافة العربية، طهران، سمَت [بالفارسیة].
آمدي، (1385هـ ش) غرر الحكم ودُرر الكلم، ترجمة وشرح سيد هاشم رسولي محلّاتي، طهران، دار نشر الثقافة الإسلامية [بالفارسیة].
ابن فارس، أحمد، (1404ق) معجم مقاييس اللغة، بدون مكان، مكتبة الإعلام الإسلامي.
ابن منظور، محمد بن مكرم، (1416ق) لسان العرب، بيروت، دار إحياء التراث العربي.
ابن مسكويه، أحمد بن محمد، (1426ق) تهذيب الأخلاق وتطهير الأعراق، طليعة النور.
الزبيدي، محمد مرتضى، (بی تا) تاج العروس من جواهر القاموس، بيروت، دار مكتبة الحياة.
أمجدی، محمد حسن؛ نصري، عبد الله، (1404هـ ش) معنى اللازمات الأخلاقية من منظور الحكيم المتأله آية الله جوادي آملي، مجلة وزارة العلوم العلمية، الدورة 11، العدد 3، الصفحات 5-35 [بالفارسیة].
إيزوتسو، توشیهیکو، (1401هـ ش) المفاهيم الأخلاقية – الدينية في القرآن الكريم، مترجم: فريدوم بدره إي، نشر فرزان روز، الطبعة الخامسة [بالفارسیة].
جوادي آملي، عبد الله، (1386هـ ش) منزلة العقل في هندسة المعرفة الدينية، قم، إسراء [بالفارسیة].
الجوَهري، إسماعيل بن حماد، (1404ق) الصحاح، تصحيح وتنظيم: أحمد عبد الغفور عطار، دار العلم للملايين، بيروت.
جالمرز، آلن إف، (1379هـ ش) ما هي العلم: مدخل إلى مدارس فلسفة العلم، ترجمة سعيد زيبا كلام، طهران، سمت [بالفارسيّة].
الخميني، روح الله، (1385هـ ش) تقارير فلسفة الإمام خميني، طهران، مؤسسة تنظيم ونشر آثار الإمام خميني [بالفارسيّة].
الخميني، روح الله، (1388هـ ش) شرح الأربعين حديثًا، طهران، مؤسسة تنظيم ونشر آثار الإمام خميني [بالفارسيّة].
دانايي فرد، حسن، (1386هـ ش) استراتيجيات البحث النوعي: تأمل في نظرية بناء القاعدة المعتمدة على البيانات، انديشه مديريّت، السنة الأولى، العدد الثاني [بالفارسيّة].
الرازي، أبو الفتوح، (1376هـ ش) روض الجنان، مؤسسة البحوث الإسلامية في محافظة قدس رضوي [بالفارسيّة].
راغب الأصفهاني، حسين بن محمد، (1412ق) المفردات في غريب القرآن، دار العلم، الدار الشامية، دمشق، بيروت، الطبعة الأولى
روحي دهكردي، محمد، (1386هـ ش) أخلاق المعلم في كلام وسيرة الإمام علي (عليه السلام)، رسالة ماجستير، كلية علوم الحديث [بالفارسيّة].
شُبَر، سید عبدالله. (١٢٢٥ق). الأخلاق. ترجمة: محمد رضا جباران وصادق حسنزاده. قم: منشورات هجرت.
الطباطبائي، محمد حسین. (١٣٧٩ هـ ش). الميزان في تفسير القرآن (ترجمة: مهدي إلهي قمشهاي). طهران: مؤسسة دائرة المعارف الإسلامية[بالفارسيّة].
طريحي، فخر الدين، (1375هـ ش) مجمع البحرين، مرتضوي، طهران، الطبعة الثالثة [بالفارسيّة].
الفراهيدي، خليل بن أحمد، (1410ق) العين، الطبعة الثانية، منشورات هجرت، قم.
فيروزآبادي، محمد بن يعقوب، (1415ق) قاموس المحيط، دار الكتب العلمية، بيروت.
فيض كاشاني، محسن، (1379هـ ش) الحقائق في محاسن الأخلاق، ترجمة حميد رضا صادقي، منشورات آيت إشراق [بالفارسيّة].
كابالدي، نيكلاس، (1398هـ ش) فلسفة العلم، ترجمة علي حقي، طهران، سروش، الطبعة الخامسة [بالفارسيّة].
كريمي، س، ومحمدي، ن، (1400هـ ش) دور أخلاق الطالب في تحسين عملية التعلم: منهج تربوي، مجلة العلوم التربوية الإيرانية، 25(2)، الصفحات 103-120 [بالفارسيّة].
ليندبرغ، ديويد سي، (1377هـ ش) بدايات العلم في الغرب، ترجمة فريدون بدره إي، طهران، شركة النشر العلمي والثقافي [بالفارسيّة]
المجلسي، محمد باقر، (1404ق) بحار الأنوار،، ج67، بيروت، مؤسسة الوفاء.
معلوف، لويس، (1415ق) المنجد في اللغة، دار المشرق، بيروت – لبنان.
مکارم شيرازي، ناصر، (1386هـ ش)، رسالة الإمام أمير المؤمنين (عليه السلام)، دار الكتب الإسلامية للنشر [بالفارسيّة].
منصوريان يزدان، (1386ه ش)، ما هي النظرية المؤسَّسة وما هي تطبيقاتها؟، العدد الخاص بمؤتمر علم المعلومات والمجتمع المعرفي، أصفهان، جامعة أصفهان [بالفارسيّة].
مهرابي أمير حمزة وزملاؤه، (1393ه ش)، تقديم منهجية نظرية بناء القاعدة المعتمدة على البيانات للأبحاث الإسلامية، مجلة إدارة الثقافة التنظيمية، العدد 23 [بالفارسيّة]. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 210 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 3 |
||