پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شمارهها | 1,269 |
| تعداد مقالات | 10,971 |
| تعداد مشاهده مقاله | 22,454,576 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 15,129,620 |
بررسی روند و چگونگی گسترش تشیع در ایالت فارس در دورة صفوی | ||
| پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران | ||
| دوره 13، شماره دوم، پیاپی 26، بهار و تابستان1404، فروردین 1405، صفحه 1-10 اصل مقاله (1.45 M) | ||
| نوع مقاله: pajoheshi | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/lhst.2025.71850.2928 | ||
| نویسندگان | ||
| ساسان طهماسبی* ؛ سید صاحب برزین | ||
| استادیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| چکیده ایالت تاریخی فارس تا پیش از تشکیل دولت صفویه، یکی از پایگاههای اهل سنت به شمار میرفت و اغلب مردم آنجا بر مذهب شافعی بودند، ولی در دورة صفویه، تشیع در آن منطقه نیز گسترش یافت و اهل سنت صرفاً در بخشهایی از جنوب استان کنونی فارس و سواحل و جزایر خلیجفارس، مذهب خود را حفظ کردند. این پژوهش به روش تاریخی، درصدد پاسخگویی به این پرسش است که فرایند گسترش تشیع در فارس دورة صفوی چگونه بود و دولت صفوی برای ترویج تشیع در آن منطقه، از چه ابزارها و راهکارهایی بهره گرفت. یافتههای این پژوهش نشان میدهد که روند گرایش مردم فارس به تشیع، تدریجی و توأم با تقیه بود و شاه اسماعیل اول عمدتاً به روشهای سلبی متوسل شد، اما شاه طهماسب از روشهای ایجابی و تشویقی و فرهنگی بهره بیشتری گرفت و موقعیت تشیع را در فارس تحکیم کرد. با وجود این، وقایع دورة شاه اسماعیل دوم و شاه محمد خدابنده نشان داد که هنوز بخش بزرگی از مردم فارس بر مذهب اهل سنت باقی مانده بودند یا تغییر کیش آنها قابلاعتماد نبود. با روی کار آمدن شاه عباس اول و تحکیم موقعیت سیاسی دولت صفوی در جنوب ایالت فارس و تا پایان دورة صفوی، تشیع روندی رو به گسترش را تجربه کرد. همچنین بررسیها نشان داد گسترش تشیع در فارس به صورت یکباره و فراگیر صورت نگرفت. گرچه در دوره اسماعیل اول، اقدامات الزامی بر برنامههای ترویجی غلبه داشت ولی در دوره دیگر سلاطین صفویه، اقدامات فرهنگی و ترویجی، ایجاد مشوقهای اقتصادی و انگیزههای اجتماعی، نقش مهمی در گسترش تشیع در این ایالت در دوره صفویه داشت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| صفویه؛ ایالت فارس؛ تشیع؛ تغییر مذهب | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Studying the process and circumstances of spreading Shiism in Fars during the Safavid period | ||
| نویسندگان [English] | ||
| sasan Tahmasbi؛ Sayyed Saheb Barzin | ||
| Assistant Professor, Department of History, Payame Noor University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The historical province of Fars was considered as one of the centers of Sunnis before the establishment of the Safavid government, and most of its people were Sunni Shafii but during the Safavid era, Shiism overcame Sunnism in that region, and only in some parts of the southern part of the current province of Fars and the coasts and islands of the Persian Gulf, Sunnis kept their religion. Having used historical-descriptive method, the paper is going to answer the question of how was the process of the expansion of Shiism in Fars during the Safavid era and what tools and strategies did the Safavid government use to promote Shiism. Research findings show that the conversion of Fars people to Shiism was gradual and combined with Taqiya (precautionary dissimulation). Shah Ismail I mainly resorted to negative and violent methods, but Shah Tahmasp took more advantage of positive and encouraging methods and consolidated the position of Shiism in Fars. However the events of the reign of Shah Ismail II and Shah Muhammad Khudabanda showed that a large part of the people of Fars have not yet been converted to Shiism, or that their conversion was not reliable. When Shah Abbas I took over, the situation changed in favor of Shiism, and until the end of the Safavid period, it experienced an expanding process, and if the Safavid government had continued a little longer, it was most likely that at least in the current Fars province, Sunnism gave way to Shiism.. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Safavids, Fars province, Conversion | ||
| مراجع | ||
|
ابناثیر، عزالدین علی (۱۳۸۳). الکامل فی التاریخ. ترجمة حمیدرضا آژیر. انتشارات اساطیر.
ابنبطوطه (۱۳۷۶). سفرنامة ابنبطوطه. مترجم: محمدعلی موحد. نشر آگه.
اصطخری، ابواسحق (۱۳۷۳). ممالک و مسالک. ترجمة محمد بن اسعد تستری. مصحح: ایرج افشار. انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی.
افوشتهای نطنزی، محمود بن هدایتالله (۱۳۷۳). نقاوةالآثار. مصحح: احسان اشراقی. چاپ دوم. انتشارات علمی و فرهنگی.
ترکمان منشی، اسکندربیگ (۱۳۸۷). تاریخ عالمآرای عباسی. چاپ چهارم. انتشارات امیرکبیر.
جزایری، سید نعمتالله (۱۹۸۴ م). الأنوار النعمانیة. منشورات مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
جعفریان، رسول (۱۳۷۶). اندیشههای یک عالم شیعی در دولت صفوی (آیتالله علینقی کمرهای). حکومت اسلامی، سال ۲، شماره ۳، صص۱۴۰-۱۰۸.
جهانگشای خاقان (۱۹۸۶ م). مصحح: اللهدتا مضطر. مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.
جیهانی، ابوالقاسم (۱۳۶۸). اشکالالعالم. مترجم: علی بن عبدالسلام کاتب. تصحیح فیروز منصوری. شرکت به نشر و انتشارات آستان قدس رضوی.
حسینی، محمد میرک (۱۳۸۵). ریاضالفردوس خانی. مترجم: ایرج افشار و فرشته صرافان. بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزدی.
حیدری، سلیمان (۱۳۹۵). بررسی چگونگی ورود و گسترش تشیع در فارس از آغاز تا پایان حکومت آل اینجو. پارسه، سال ۱۶، شماره ۲۷، صص ۹۶-۷۵.
حیدری، سید اسحاق (۱۳۸۷). شجره طیبه امامزادگان استان فارس. نشر حبیب.
خورشاه بن قباد الحسینی (۱۳۷۶). تاریخ ایلچی نظامشاه. مصحح: محمدرضا نصیری و کوئیچی هانهدا. انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
شوشتری، قاضی نورالله (۱۳۶۵). مجالسالمؤمنین. مصحح: سید احمد عبدمنافی. کتابفروشی اسلامیه.
فتوحی، روحالله لاری شیرازی (۱۳۸۹). شرفنامه (مکاتبات دیوانی ایالت فارس و لارستان در دورة صفویه). مصحح: محمدباقر وثوقی. کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
فسائی، میرزا حسن (۱۳۷۸). فارسنامه ناصری. مصحح: منصور رستگار فسائی. چاپ دوم. انتشارات امیرکبیر.
قزوینی، میرزا شرف جهان (۱۳۸۳). کلیات دیوان شرفجهان قزوینی. مصحح: تقی افشاری. انتشارات حدیث امروز.
قمی، قاضی احمد (۱۳۸۳). خلاصةالتواریخ. مصحح: احسان اشراقی. چاپ دوم. دانشگاه تهران.
کرامتی، محمدهادی (۱۳۷۰). تاریخ دلگشای اوز. مصحح: محمد شریف کرامتی. چاپ دوم. انتشارات نوید شیراز.
لاری، سید علاءالدین (۱۳۷۱). تاریخ لارستان. مصحح: محمدباقر وثوقی. انتشارات راهگشا.
لاری، مصلحالدین (۱۳۹۳). مرآتالادوار و مرقاتالاخبار. مصحح: سید جلیل ساغروانیان. میراث مکتوب.
المحبی، محمدامین (بیتا). خلاصةالأثر فی أعیان القرن الحادی عشر. دارالصادر.
مستوفی قزوینی، حمدالله (۱۳۸۸). نزهةالقلوب. مصحح: محمد دبیر سیاقی. چاپ سوم. انتشارات حدیث امروز.
مقدسی، ابوعبدالله محمدبن احمد (۱۳۸۵). احسنالتقاسیم فی معرفةالاقالیم. مترجم: علینقی منزوی. چاپ دوم. انتشارات کومش.
منجم یزدی، ملا جلال (۱۳۶۶). تاریخ عباسی. مصحح: سیفالله وحیدنیا. انتشارات وحید.
مهجور، فیروز و زهرا عیدیپور (۱۳۹۵). بررسی مستند پیشینه تشیع در استان فارس بر اساس کتیبههای آثار چوبی دوران اسلامی. شیعهشناسی، شماره ۵۷، صص ۱۸۸-۱۵۹.
میر محمدصادقی، سعید (۱۴۰۰). تاریخ صفویه به روایت سنگنبشتهها. انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار و انتشارات سخن.
نصرآبادی، محمد طاهر (۱۳۷۸). تذکرة نصرآبادی. مصحح: محسن ناجی نصرآبادی. اساطیر.
نویدی شیرازی، عبدیبیگ (۱۳۶۹). تکملةالاخبار. مصحح: عبدالحسین نوایی. نشر نی.
Floor, Willem (2020). German Sources on Safavid Persia. Mage Publishers .
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 15 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 19 |
||