پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شمارهها | 1,298 |
| تعداد مقالات | 11,176 |
| تعداد مشاهده مقاله | 23,355,645 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 15,748,897 |
هویت در نامها: بازتاب ساختار اجتماعی و مذهبی صفوی در نامگذاری افراد | ||
| فصلنامه علمی - پژوهشی زبانشناسی اجتماعی | ||
| دوره 9، شماره 2 - شماره پیاپی 34، خرداد 1405، صفحه 17-30 اصل مقاله (610.91 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/il.2026.76438.1726 | ||
| نویسنده | ||
| فاطمه قلاوند* | ||
| استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور.تهران. ایران | ||
| چکیده | ||
| نامها در فرهنگ ایرانی، فراتر از ابزار شناسایی فردی، بهعنوان نمادهایی از هویت، مشروعیت، قدرت و تعلق اجتماعی عمل کردهاند. این مقاله با رویکردی میانرشتهای در حوزه نامشناسی اجتماعی، به بررسی تحولات نامگذاری در دورة صفوی میپردازد؛ دورهای که با رسمیتیافتن تشیع، نامها به ابزار مشروعیتبخشی سیاسی و فرهنگی بدل شدند. هدف پژوهش، تحلیل نقش نامها در ساختار قدرت، هویت دینی در دورة صفوی است. روش تحقیق: این مطالعه، کیفی و توصیفی-تحلیلی است و دادهها از منابع تاریخی مانند عالمآرای عباسی، خلاصهالتواریخ، احسنالتواریخ)، متون ادبی و قصص عامیانه (حسین کرد شبستری) استخراج شدهاند. تحلیل نامها بر اساس ریشة زبانی (فارسی، ترکی، عربی، شیعی)، جایگاه اجتماعی صورت گرفته است. همچنین در روایتهای عامیانه، مقایسه تطبیقی میان دورههای پیشاز صفوی و صفوی، امکان بررسی روند تحول نامگذاری را فراهم کرده است. یافتهها: یافته ها نشان میدهند که در دوره صفوی، نامگذاری افراد و اماکن با اسامی امامان شیعه، ترکیب القاب مذهبی با ساختار قدرت و تقدسسازی فضاهای عمومی، از جمله راهبردهای حکومت در تثبیت هویت ایرانی-شیعی بودهاند. این گفتمان نامگذاری، نهتنها در میان نخبگان سیاسی و نظامی، بلکه در فرهنگ عامه، متون ادبی و روایتهای اجتماعی نیز نفوذ یافته و به در کسب مشروعیت سیاسی و فرهنگی صفویان تأثیرداشت | ||
| کلیدواژهها | ||
| نامشناسی اجتماعی؛ صفویان؛ هویت شیعی؛ ساختاراجتماعی؛ فرهنگ شفاهی؛ هویت قومی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Identity in Names: Reflections of Safavid Social and Religious Structures in Personal Naming | ||
| نویسندگان [English] | ||
| fatemeh ghalavand | ||
| Assistant professor of payame noor university .Tehran.Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Names in Iranian culture have historically served a multifaceted function, extending beyond mere identification to symbolize identity, legitimacy, power, and social belonging. This interdisciplinary study in the field of socio-onomastics examines naming transformations during the Safavid era—a period marked by the institutionalization of Shi’ism, wherein names became instruments of political and cultural legitimization. The research aims to analyze the role of names in shaping religious identity and power structures under Safavid rule. Methodology: This qualitative, descriptive-analytical study draws data from historical sources, including ʿĀlam-ārā-ye ʿAbbāsi, Kholāsat al-Tavārikh, Ahsan al-Tavārikh, literary texts, and popular narratives such as those by Hossein Kord Shabestari. Names are analyzed based on linguistic origin (Persian, Turkish, Arabic, Shi’i) and social status. Comparative analysis of pre-Safavid and Safavid naming practices in folk narratives enables tracing the evolution of naming conventions. Findings: The results reveal that naming individuals and places after Shi’i Imams, integrating religious titles with political authority, and sacralizing public spaces were key strategies in consolidating Iranian-Shi’i identity. This naming discourse permeated elite circles, popular culture, literature, and social narratives, becoming a cornerstone of Safavid political and cultural legitimacy. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Safavid dynasty, Shi’i identity, Oral culture, folk narratives, Social Structure, Ethnic identity | ||
| مراجع | ||
|
Ālam-ārā-ye Safavi (1350). Ed. Yadollāh Shokri. Tehran: Bonyād-e Farhang-e Irān. [In Persian] Abdi Beg Shirāzi, Zeyn al-‘Ābedin ‘Ali Nawidi (1974). Doha al-Azhār. Intro. by Ali Mināyi Tabrizi & Abolfazl Hāshem Oghli Rahimov. Moscow: Dānesh Publications. [In Persian] Afshār, Iraj & Afshāri, Mehrān (1386). The Tale of Hossein Kord Shabestari Based on the Unknown Narrative Known as Hossein-nāmeh, Tehran: Cheshmeh. [In Persian] Arz̤hāni, Faramarz ibn Khodādād (1363). Samak ‘Ayyār (5 vols.). Ed. Parviz Nātel Khānlari. Tehran: Āgāh. [In Persian] Akhovat, Ahmad (1371). Narrative Grammar) Dastur-e zabān-e dāstān (. Esfahān: Fardā. [In Persian] Aqili, Abdollāh (1377). Coin Mints of Iran during the Islamic Era. Tehran: Bonyād-e Mowqofāt-e Mahmoud Afshār. [In Persian] Barāheni, Rezā (1368). Story Writing. Tehran: Alborz. [In Persian] Beihaqi, Abolfazl (1383). Tārikh-e Beyhaqi. Ed. Ali Akbar Fayyāz. Mashhad: Ferdowsi University of Mashhad. [In Persian] Bayāni, Shirin (1381). History of the Jalayirid Dynasty. Tehran: University of Tehran Press. [In Persian] Boyer, Ali (1398). “The Influence of Geographical Phenomena on the Naming of Villages in West Azerbaijan Province” Faslnāmeh-ye Adabiyāt va Zabān-hā-ye Mahalli-ye Irān Zamin, New Series, Vol. 6, No. 2, Summer 1399/2020. [In Persian] Christensen, Arthur (1390). Iran in the Sasanian Period. Tehran: Donyā-ye Ketāb. [In Persian] Eskandar Beig Monshi (1971). Tārikh-e ‘Ālam-ārā-ye ‘Abbāsi. Ed. Iraj Afshār. Tehran: Amirkabir. [In Persian] Estarābādi, Mirzā Mahdi Khān (1388). Farhang-e Turki be Fārsi Sanglākh. Ed. Hossein Mohammadzadeh Sediq. Tabriz: Bārān. [In Persian] Estakhri, Abū Ishāq (1340). Masalek wa al-Mamālik. Tehran: Bongāh-e Tarjomeh va Nashr-e Ketāb. [In Persian] Fardyār, Mehrdād & Jeddi, Mohammad Javad (1394). Identification of the Ja‘far ābad Mint in the Safavid Period. Faslnāmeh-ye ‘Olum-e Tārikhi, Vol. 7, No. 2, Āzar 1394. [In Persian] Hossein Kord Shabestari (1384). Tehran: Qoqnus. [In Persian] Hosseini Estarābādi, Seyyed Hossein (1366). Tārikh-e Soltāni az Sheikh Safi tā Shāh Safi. Ed. Ehsān Eshrāqi. Tehran: Elmi. [In Persian] Ibn Esfandyār, Mohammad ibn Hossein (1366). Tārikh-e Tabarestān. Tehran: Padideh-ye- Khāvar. [In Persian] Ibn al-‘Ibri, Grigorios (1377). Mukhtasar-e- Tārikh al-Duwal. Trans. Abdol-Mohammad Āyati. Tehran: Elmi va Farhangi. [In Persian] Ibn Karbalāie, Hāfez Hossein (1344). Rowzāt al-Jenān. Ed. Ja‘far Soltān al-Qorrāyi. Iran: Bī-nā. [In Persian] Ibn Muskawayh, Ahmad ibn Mohammad (1424 AH). Tajārib al-Umam wa Ta‘āqub al-Homam. Beirut: Dār al-Kutub al-‘Ilmiyye. [In Persian] Kasravi, Ahmad (1323). Sheikh Safi and His Lineage. Tehran: Peymān. [In Persian] Khayyām-pur, Abdol-rasul (1384). Persian Grammar. Tabriz: Sotudeh. [In Persian] Khānd amīr, Amir Mahmoud (1370). Tārikh-e Shāh Esmā‘il va Shāh Tahmāsb-e Safavi (Zil-e Tārikh-e Habib al-Seir). Tehran: Gostareh. [In Persian] Masūdī, Abū al-Ḥasan ʿAlī b. Ḥusayn (1365). Murūj al-dhahab, Vol. 2. Translated by Abū al-Qāsim Pāyandeh. Tehran: ʿElmī. [In Persian] Mīrshekārī, Jāvād (1393). Etymology, Linguistics, Equivalent of “Etymology” Included in the Academy’s Approved Vocabulary Dictionary, Vol. 6. Tehran: Farhangestān-e Zabān va Adab-e Fārsī. [In Persian] Monshī Qummī, Aḥmad. Ḥosein (1383). Kholāṣat al-tavārīkh, ed. Eḥsān Eshrāqī, Vol. 2. Tehran: University of Tehran. [In Persian] Moshīrī, Mīr Muḥammad (1369). Tazkareh-ye Ṣafavīya-ye Kermān, ed. Muḥammad Ebrāhīm Bāstānī Pārīzī. Tehran: Nashr-e ʿElm. [In Persian] Monajjim Yazdī, Jalāl al-Dīn (1366). Tārīkh-e ʿAbbāsī (Rūznāma-ye Mullā Jalāl), ed. Seyf-Allāh Vahīd-niyā. Tehran: Vahīd. [In Persian] Naṣīrī, Muḥammad-Reżā; Naṣīrī, ʿAbd al-Jamīl (1393). Farhang-e Naṣīrī: Turkī Chaghatāyī, Rūmī, Qizilbāshī, Rūsī va Qalamāqī be Fārsī, ed. Ḥosayn Javādī & Willem Floor, with collaboration of Moṣṭafā Kālchīn. Tabrīz: Ketāb khāna-ye Majles & Āydīn Tabrīz. [In Persian] Naṣr ābādī Eṣfahānī, Mīrzā Muḥammad Ṭāher (1317). Tazkira-ye Naṣrābādī. Tehran: Armaghān. [In Persian] Naẓarī, ʿAlī Ashraf; Ḥasanpūr, ʿAlī; Ḥasanpūr, Moḥsen (1391). Culture of Naming Policy and Identity Representation: A Study of Humor Broadcasting Collections of the Islamic Republic of Iran in the 2000s. Farhangī Research Quarterly, Vol. 5, No. 4, Winter 2012: 1–22. [In Persian] Pārsādust, Manochehr (1375). Shah Ismail I: A Monarch with Enduring Impacts on Iran and Iranians. Tehran: Sherkat-e Sahāmi Enteshār. [In Persian] Qarib, Abdol‘azim et al. (1366). Persian Grammar, Five Masters. Ed. Jahāngir Mansur. Tehran: Ashrafi. [In Persian] Refāhi Alamdāri, Firooz (1380). Mabāni-ye toponimi va negāhi be toponimi-hā-ye Irān. Tehran: Sāzmān-e Naqshabardāri-ye Keshvar. [In Persian] Shamlū, Vali Qoli (1375). Qesas al-Khāqāni. Ed. Seyyed Hasan Sādāt Nāseri. Tehran: Vezārat-e Farhang va Ershād-e Eslāmi. [In Persian] Shojā‘i Zand, Alireza (1384). “A Model for Measuring Religiosity in Iran.” Nashriye-ye Jāme ‘a-shenāsi-ye Irān, No. 21, Spring 1384. [In Persian] Sheikh al-Hokamāyi, Emād al-Din; Rezvān, Raminā (1398). “Onomastics and Historical Research.” Pazhuhesh-hā-ye ‘Olum-e Tārikhi, Vol. 11, No. 2, Esfand 1398. [In Persian] Turkaman Farāhi, Barkhordār (1337). Mahbub al-Qolub. Tehran: Ketāb khāneh-ye Bārāni. [In Persian] Zandi, Bahman, Ahmadi.Behzad (1395).“Socio-Cognitive Onomastics: A New Field of Interdisciplinary Studies in the Humanities.” Faslnāmeh-ye Motāle‘āt-e Miyān-reshte‘i, Vol. 9, No. 1: 99–122. [In Persian] | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 150 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 82 |
||