پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شمارهها | 1,277 |
| تعداد مقالات | 11,029 |
| تعداد مشاهده مقاله | 22,751,044 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 15,374,317 |
مراتب و ارکان ادراک در خانههای تاریخی مبتنی بر حرکت جوهری ملاصدرا (نمونه موردی: خانههای حاج مصور الملکی، زوولیان و داوید اصفهان) | ||
| دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/pms.2026.75989.2160 | ||
| نویسندگان | ||
| زهرا شاهی حق1؛ پریسا هاشم پور* 2؛ مینو قره بگلو1 | ||
| 1گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران | ||
| 2گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف اصلی پژوهش حاضر، که در قالب یک مطالعه موردی بر روی خانههای تاریخی صورت میگیرد، «تبیین چگونگی وقوع سیر ادراکی از مرتبه حسی به مراتب بالاتر ادراک در کالبد این بناها و شناسایی عوامل کلیدی تأثیرگذار بر این فرآیند» است و روش آن، توصیفی_تحلیلی و مورد پژوهی اسـت. در ادبیات پژوهشی، بـه واسطه تحلیل متون فلسفی و با تکیه بر نظریه حرکت جوهری ملاصدرا، مراتب ادراکـی و اقسـام حرکتـی تبیین شده و مورد واکاوی قرار گرفتهاست؛ در نهایت، با دیدی تفسیری و از طریق مـوردپژوهی، جایگاه حرکت در مراتب ادراکی سه خانه تاریخی اصفهان، مورد بررسـی قـرار گرفتـه اسـت. نتـایج آن نشـان مـیدهـد کـه علاوه بر مساجد، در سه خانه تاریخی اصفهان، فضاهای معماری، پتانسیل ارتقای وجودی دارند و حرکت ناظر در آنها سه نوع حرکت بصری، فیزیکی و ذهنی را تجربه میکند. این حرکات در قالب چهار رکن "مکث" (فضای ورودی، شروع حرکت بصری)، "انتقال" (هشتی و دالان، شروع حرکت فیزیکی)،"وصل" (حیاط، زمینهساز ادراک خیالی و عقلی) و"وحدت" (فضاهایی مانند حوضخانه و تالار) سازماندهی میشوند و ادراک ناظر را همسو با مراتب ادراکی ملاصدرا از حسی به خیالی و سپس عقلی هدایت میکنند. حضور نور در انتهای دالان، محرک شروع حرکت ذهنی است. تفاوت در نشانهها و اوج حرکت ذهنی در فضاهای مختلف (مانند مساجد و خانهها) نشاندهنده تناسب طراحی با کارکرد اصلی هر فضا است، اما اصل سیر سلوک ادراکی (ارتقا از حس به عقل) در همه آنها مشترک باقی میماند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حرکت؛ مراتـب ادراکـی؛ حرکـت جـوهری؛ ملاصدرا؛ خانههای تاریخی اصفهان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| levels and pillars of perception in historical houses based on Mulla Sandra’s Substantial Motion (Case study: Haj Mosavver-ol-Molki, Zovelian and David houses in Esfahan) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zahra Shahihagh1؛ Parisa Hashempour2؛ Minou Gharehbaghlou1 | ||
| 1Department of Architecture , Faculty of Architecture and Urban Planning, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran | ||
| 2Department of Architecture, Faculty of Architecture and Urban Planning, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The objective of the present research, which is carried out as a case study on historical houses, is “to explain how the perceptual progression from the sensory level to higher levels of perception occurs within the fabric of these buildings, and to identify the key factors influencing this process.” The research method is descriptive-analytical and based on case study research. Within the scholarly literature, philosophical texts have been examined with reference to Mulla Sadra’s doctrine of substantial motion, thereby clarifying the gradations of perception and the varieties of motion. Building on this interpretive foundation, the study investigates the role of motion across the perceptual stages manifested in three historic houses of Isfahan. The findings reveal that, alongside mosques, the architectural spaces of these historic residences possess the capacity to foster existential elevation, wherein the observer undergoes three interrelated forms of motion: visual, physical, and mental. These movements are structured within four interconnected stages: Pause, Transition, Union, and Unity. This spatial organization directs the observer’s perceptual journey in accordance with Mulla Sadra’s epistemological hierarchy, progressing from sensory to imaginative and ultimately to intellectual apprehension. The presence of light at the end of the corridor functions as a catalyst for initiating mental motion. Variations in symbolic cues and the intensity of mental experience across different settings demonstrate the congruence of architectural design with the primary function of each space. Nevertheless, the essential trajectory of perceptual progression—an ascent from sense to intellect—remains a shared and unifying principle across all examined cases. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| movement, perceptual levels, material movement, Mulla Sadra, historical houses of Esfahan | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 14 |
||