پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شمارهها | 1,282 |
| تعداد مقالات | 11,081 |
| تعداد مشاهده مقاله | 22,936,162 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 15,485,157 |
شناسایی و اعتبارسنجی شاخصها و معیارهای ارزیابی کیفیت دسترسی همگانی به خدمات اطلاعاتی و فناوری اطلاعات و ارتباطات در کتابخانههای عمومی کشورهای منتخب خاورمیانه | ||
| پژوهش های کتابخانه های دیجیتالی و هوشمند | ||
| دوره 12، شماره 4 (پیاپی 47)، بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/mrs.2026.77422.1692 | ||
| نویسندگان | ||
| کریمه نواصری1؛ عبدالرضا نوروزی چاکلی* 2؛ زهرا اباذری1 | ||
| 1علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران،ایران | ||
| 2علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران،ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف پژوهش حاضر شناسایی و اعتبارسنجی شاخصها و معیارهای ارزیابی کیفیت دسترسی همگانی به خدمات اطلاعاتی و فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) در کتابخانههای عمومی کشورهای منتخب خاورمیانه است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–اکتشافی است. گردآوری دادهها با بهرهگیری از مطالعات کتابخانهای و روش دلفی انجام شد. در مرحله نخست، شاخصهای اولیه ارزیابی کیفیت دسترسی همگانی از متون و منابع چاپی و الکترونیکی مرتبط استخراج گردید. سپس این شاخصها طی چند دور دلفی و با مشارکت ۱۶ نفر از صاحبنظران حوزه علم اطلاعات و کتابخانههای عمومی که به روش نمونهگیری گلولهبرفی انتخاب شده بودند، مورد بررسی و اعتبارسنجی قرار گرفت. تحلیل دادهها به شیوه کیفی انجام شد. یافتههای پژوهش نشان داد ارزیابی کیفیت دسترسی همگانی به خدمات اطلاعاتی و ICT در کتابخانههای عمومی کشورهای منتخب خاورمیانه در چهار بعد اصلی شامل توانمندسازی کاربران، دسترسی به منابع اطلاعاتی، کاهش شکاف دیجیتالی و عدالت اطلاعاتی قابل تبیین است. در بعد توانمندسازی کاربران، شاخصهایی نظیر آموزش سواد اطلاعاتی و دیجیتال، یادگیری مادامالعمر و سواد هوش مصنوعی از اهمیت بالایی برخوردار بودند. در بعد دسترسی به منابع، دسترسی آزاد به منابع تخصصی، بهداشتی، کشاورزی و پژوهشی بیشترین اهمیت را داشت. همچنین توسعه زیرساختهای دیجیتال، دسترسی همگانی به اینترنت و توجه به نیازهای اطلاعاتی گروههای خاص اجتماعی بهعنوان مؤلفههای کلیدی کاهش شکاف دیجیتالی و تحقق عدالت اطلاعاتی شناسایی شد. نتایج پژوهش میتواند مبنایی علمی برای برنامهریزی، سیاستگذاری و ارتقای کیفیت خدمات اطلاعاتی و دیجیتال در کتابخانههای عمومی فراهم آورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کتابخانههای عمومی؛ کیفیت دسترسی همگانی: فناوری اطلاعات و ارتباطات؛ شکاف دیجیتالی؛ عدالت اطلاعاتی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| "Identification and Validation of Indicators and Criteria for Evaluating the Quality of Public Access to Information and Information and Communication Technology (ICT) Services in Public Libraries of Selected Middle Eastern Countries" | ||
| نویسندگان [English] | ||
| karimeh navasery1؛ Abdolreza Noroozichakoli2؛ Zahra Abazari1 | ||
| 1Information Science and Knowledge , Faculty of Humanities, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran | ||
| 2Information Science and Knowledge , Faculty of Humanities, shahed University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The purpose of this study was to identify and validate indicators and criteria for evaluating the quality of universal access to information services and information and communication technologies (ICT) in public libraries of selected Middle Eastern countries. This applied research employed a descriptive–exploratory approach. Data were collected through a review of relevant printed and electronic literature and the Delphi method. In the first phase, preliminary indicators related to the quality of universal access were extracted from authoritative sources. Subsequently, these indicators were reviewed and validated through several Delphi rounds with the participation of 16 experts in the field of library and information science and public librarianship, who were selected using snowball sampling. Data analysis was conducted using qualitative methods. The findings indicated that the evaluation of the quality of universal access to information services and ICT in public libraries of the selected Middle Eastern countries can be explained across four main dimensions: user empowerment, access to information resources, digital divide reduction, and information equity. In the user empowerment dimension, indicators such as information literacy education, digital literacy, lifelong learning, and artificial intelligence literacy were identified as highly important. Regarding access to resources, open access to specialized, health-related, agricultural, and scholarly information was found to be a key factor in service quality. Furthermore, the development of digital infrastructure, provision of universal high-speed internet access, and attention to the information needs of special and disadvantaged social groups were recognized as essential components for reducing the digital divide and achieving information equity. Overall, the results of this study provide a reliable and evidence-based framework to support policymaking, planning, and improvement of the quality of information and digital services in public libraries across the Middle East. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Public Libraries, Quality of Universal Access, Information and Communication Technologies (ICT), Digital Divide, Information Equity | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 57 |
||