اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات49
تعداد شماره‌ها1,289
تعداد مقالات11,114
تعداد مشاهده مقاله22,990,457
تعداد دریافت فایل اصل مقاله15,523,583
اعظمی, آرش, ایزدخواستی, حجت. (1404). تحلیل تعادل نش و تعیین عامل اصلی تبانی در بازی بین مؤدیان و ممیزان مالیاتی. فصلنامه علمی زیست فناوری گیاهان زراعی, 9(شماره 33، پاییز و زمستان), 215-236. doi: 10.30473/jier.2026.77351.1531
آرش اعظمی; حجت ایزدخواستی. "تحلیل تعادل نش و تعیین عامل اصلی تبانی در بازی بین مؤدیان و ممیزان مالیاتی". فصلنامه علمی زیست فناوری گیاهان زراعی, 9, شماره 33، پاییز و زمستان, 1404, 215-236. doi: 10.30473/jier.2026.77351.1531
اعظمی, آرش, ایزدخواستی, حجت. (1404). 'تحلیل تعادل نش و تعیین عامل اصلی تبانی در بازی بین مؤدیان و ممیزان مالیاتی', فصلنامه علمی زیست فناوری گیاهان زراعی, 9(شماره 33، پاییز و زمستان), pp. 215-236. doi: 10.30473/jier.2026.77351.1531
اعظمی, آرش, ایزدخواستی, حجت. تحلیل تعادل نش و تعیین عامل اصلی تبانی در بازی بین مؤدیان و ممیزان مالیاتی. فصلنامه علمی زیست فناوری گیاهان زراعی, 1404; 9(شماره 33، پاییز و زمستان): 215-236. doi: 10.30473/jier.2026.77351.1531

تحلیل تعادل نش و تعیین عامل اصلی تبانی در بازی بین مؤدیان و ممیزان مالیاتی

فصلنامه علمی پژوهش های اقتصاد صنعتی
دوره 9، شماره 33، پاییز و زمستان، مهر 1404، صفحه 215-236    اصل مقاله (1.6 M)
نوع مقاله: مدل سازی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/jier.2026.77351.1531
نویسندگان
آرش اعظمی* 1؛ حجت ایزدخواستی2
1دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2استادیار اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
فساد تبانی‌گرانه بین مؤدیان و ممیزان مالیاتی، یکی از مخرب‌ترین اشکال رفتار غیرقانونی است که منجر به کاهش درآمدهای دولت و بی‌عدالتی مالیاتی می‌شود. این پژوهش با استفاده از نظریه بازی‌ها به مدل‌سازی تعاملات راهبردی بین این دو گروه می‌پردازد و به دنبال یافتن این سؤال اساسی است که عامل اصلی و شرط لازم برای شکل‌گیری تبانی کدام است؟ برای این منظور، چهار حالت مختلف بر اساس تمایل داشتن یا نداشتن به تبانی هر یک از بازیکنان به تبانی تعریف و تعادل نش هر حالت محاسبه شده است. مهم‌ترین نتایج به صورت دو یافته کلیدی ارائه می‌شود: اول، اگر مبلغ پیشنهادی مؤدیان به ممیزان برای تبانی به اندازه کافی بالا باشد، ممیزان مالیاتی مالیات تشخیصی خود را برابر با مالیات ابرازی مؤدیان تعیین می‌کنند (به عبارت دیگر، چشم خود را بر کم‌اظهاری درآمد می‌بندند). دوم، همانند منطق آزمون علیت گرنجر، مشخص شد که تمایل مؤدیان به تبانی، شرط اصلی و علی برای وقوع تبانی است و صرف تمایل ممیز بدون تمایل مؤدی، تبانی پایداری شکل نمی‌گیرد. این یافته‌ها می‌تواند در طراحی سیاست‌های پیشگیرانه از تبانی مورد استفاده قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
نظریه بازی‌ها؛ مدل‌سازی؛ مؤدیان و ممیزان مالیاتی؛ تبانی؛ تعادل نش
عنوان مقاله [English]
Determining the Main Factor and Scope of Collusion in the Game between Taxpayers and Tax Auditors
نویسندگان [English]
Arash Azami1؛ Hojjat Izadkhasti2
1Ph.D. Student in Economics, Department of Economics and Political Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2Assistant Professor in Economics, Department of Economics and Political Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده [English]
Collusive corruption between taxpayers and tax auditors is one of the most destructive forms of illegal behavior, leading to a reduction in government revenues and tax injustice. This study employs game theory to model the strategic interactions between these two groups and seeks to answer the fundamental question: what is the main factor and necessary condition for the formation of collusion? For this purpose, four different scenarios are defined based on whether each player is willing or unwilling to engage in collusion, and the Nash equilibrium for each scenario is calculated. The most important results are presented as two key findings. First, if the amount proposed by taxpayers to auditors for collusion is sufficiently high, then the tax auditors will set their assessed tax equal to the declared tax of the taxpayers (in other words, they turn a blind eye to income underreporting). Second, analogous to the logic of the Granger causality test, it is found that taxpayers' willingness to collude is the main and causal condition for the occurrence of collusion, and the mere willingness of auditors without taxpayers' willingness does not lead to a stable collusion. These findings can be used in designing preventive policies against collusion.
کلیدواژه‌ها [English]
game theory, modeling, taxpayers and tax auditors, collusion, Nash equilibrium
مراجع
  • Allingham, M. & Sandemo, A. (1972). Income Tax Evasion: A Theoretical Analysis. Journal of Public Economics, 1(1972), 323-338. https://doi.org/10.1016/0047-2727(72)90010-2
  • Bergolo, M, L., Ceni, R., CrPayoffces, G., Giaccobasso, M., & Perez-TrPayoffglia, R. (2021). TAX APAYOFFDITS AS SCARECROWS: EVIDENCE FROM A LARGE-SCALE FIELD EXPERIMENT. Working Paper 23631 http://www.nber.org/papers/w23631.
  • Buckenmaier, J., Dimant, E., & Mittone, L. (2022). Effects of institutional history and leniency on collusive corruption and tax evasion. Journal of Economic Behavior & Organization, 175, 2020, 296-313. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2018.04.004

 

 

  • Carpenter, J., & Robbett, A. (2022). Game Theory and Behavior. MIT Press.
  • Cerqueti, R. and Copier, R. (2016). Corruption, Evasion and Environmental Policy: A Game Theory Approach, IMA Journal of Management Mathematics, 27(2), 235-253. https://doi.org/10.1093/imaman/dpPayoff019
  • Cerqueti, R., & Ventura, M. (2020). Optimal concession contracts for oil exploitation. Energy Policy, 147, 111900. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2020.111900
  • Colman, A. M. (1995). Game theory and its applications in the social and biological sciences. Psychology Press.
  • Gemmell, N., & Ratto, M. (2012). Behavioral responses to taxpayer audits: Evidence from random taxpayer inquiries. National Tax Journal, 65(1), 35–58. DOI: 10.17310/ntj.2012.1.02
  • Gibbons, R. (1997). An introduction to applicable game theory. Journal of Economic Perspectives, 11(1), 127-149. DOI: 10.1257/jep.11.1.127
  • Gubara, Elena., Carrerab, Edgar J. Sánchez., Kumachevaa, Suriya., Zhitkovaa Ekaterina., & Tomilinac, Galina. (2020). Games and network structures on corruption, income inequality, and tax control. Contributions to Game Theory and Management, 13(2020), 152–172. DOI: https://doi.org/10.21638/11701/spbPayoff31.2020.09
  • Khalilzaedh Silabi, Zahra., Salimian, Sattar., Shahriyari, Iraj., Pishani Yazdi, Hossein., & Salimian, Salah. (2022). Economic analysis of tax installment forgiveness using game theory approach: The case of Iran. Journal of Sustainable Business, Economics and Finance, 1(3), 1-15. http://doi.org/10.31039/josbef.2022.3.1.24
  • Kiral, E., & Mavruk, C. (2018). Corporate Tax Payoff in A Game Theory Approach. EGE ACADEMIC REVIEW, 18(2), 195-215. https://doi.org/10.21121/eab.2018237350
  • Kleven, H. J., Knudsen, M. B., Kreiner, C. T., Pedersen, S., & Saez, E. (2011). Unwilling or unable to cheat? Evidence from a tax audit experiment in Denmark. Econometrica, 79(3), 651–692. https://doi.org/10.3982/ECTA9113
  • Klitgaard, R. (1988). Controlling Corruption. University of California Press, Berkeley.
  • Lisowsky, P. (2010). Seeking shelter: Empirically modeling tax shelters using financial statement information. The Accounting Review, 85(5), 1693–1720.
  • Mas-Colell, A., Whinston, M. D., & Green, J. R. (1995). Microeconomic theory (Vol. 1). Oxford university press New York.
  • Mawani, A., & Trivedi, V, PAYOFF. (2021). Collusive vs. coercively corrupt tax auditors and their impact on tax compliance. Journal of Behavioral and Experimental Finance, 30, 2021. https://ssrn.com/abstract=3965864
  • Mazzolini, G., Pagani, L., & Santoro, A. (2021). The deterrence effect of real-world operational tax audits on self-employed taxpayers: evidence from Italy. International Tax and Public Finance, 29, 1014–1046. DOI: https://doi.org/10.1007/s10797-021-09707-9
  • Movahedi Beknazar, Mahdi., Salimian, Salah., Shahriyari, Iraj., & Pishani Yazdi, Hossein (2022). Modeling, Survey the Nash Equilibrium and Optimal Tax Fine Rate Determine in the Game of Taxpayers and Tax Affairs Organization, Quarterly Journal of Fiscal and Economic Policies, 10(39), 43-65. URL: http://qjfep.ir/article-1-1306-en.html (in persian)
  • Murakami, Y., & Taguchi, S. (2025). How gender and prosociality affect machine interaction in tax compliance: A game-theoretic experiment. Journal of Behavioral and Experimental Economics, 116, 102369. https://doi.org/10.1016/j.socec.2025.102369
  • Mutascu, M. (2025). Tax evasion—bribery paradox. International Tax and Public Finance. https://doi.org/10.1007/s10797-025-09907-7
  • Noraniazad, S., Moghali, A., & Zarei, N. (2022). The Effects of Markup and Corporate Governance on Tax-Avoidance of Listed Companies in the Tehran Stock Exchange. Quarterly Journal of Industrial Economics Researches, 5(4), 45-58. 1001.1.24767077.1400.5.18.3.2 (in persian)
  • Ormazabal, M. (2005). “Neo-Classical Economics Is not “Neo”, But “Anti”-Classical”, Post-Autistic Review. 30. Article 5, http://www.paecon.net/PAEReview/issPayoffe22/Ormazabal22.htm
  • Li, Q., Ling, T., Feng, M., & Szolnoki, A. (2026). Supervised tax compliance and evasion from a spatial evolutionary game perspective. Humanities and Social Sciences Communications. https://doi.org/10.1057/s41599-026-06802-2
  • Raczkowski, K., & Mroz, B. (2018). Tax gap in the global economy. Journal of Money Laundering Control, 21(4), 567-583. DOI: 10.1108/JMLC-12-2017-0072
  • Salimian, S., & Shahbazi, K. (2017). Iran's Strategy in Utilizing Common Resources of Oil and Gas: Game Theory Approach. Iranian Journal of Economic Studies, 6(2), 185-202. https://doi.org/10.22099/ijes.2018.28145.1423
  • Salimian, S., Movahedi Beknazar, M., Salimian, S. (2023). Modeling Tax Declaration Behavior and Quality of Tax Processing: A Game Theory Approach. Journal of Tax reform, 9(1), 64-75. https://doi.org/10.15826/jtr.2023.9.1.129
  • Salimian, S., & Sobhanian, M, H. (2024). Game modeling of collusion and influential factors under uniform taxpayer distribution. Journal of Dynamics and Games, 11(1), 63-75. Doi: 10.3934/jdg.2023016
  • Shahbazi, H. (2026). Market Power Dynamics in the Dairy Industry Using Autocratic and Pinning Strategies within the Framework of Game Theory, Industrial Economics Researches ,9 (33), 1- 12. DOI: 10.30473/jier.2026.77346.1530 (in Persian)
  • Shy, O. (1995). Industrial Organization Theory and Applications–The MIT Press. Cambridge, Massachusetts.
  • Sobhanian, M, H., Salimian, S., Ashrafi, A. (2023). Analysis of the Tax Gap and Its Affecting Factors using Game Theory Approach. International Journal of Management, Accounting and Economics, 10(10), 748-764. https://doi.org/10.5281/zenodo.10429430
  • Varoufakis, Y. (2008). Game Theory: Can it Unifying the Social Sciences?. Organization Studies, 29(8). https://doi.org/10.1177/0170840608094779.
  • Von Neumann, J., & Morgenstern, O. (2007). Theory of games and economic behavior. In Theory of games and economic behavior. Princeton university press.
  • Wilson, R. J. (2009). An examination of corporate tax shelter participants. The Accounting Review, 84(3), 969–999. https://doi.org/10.2308/accr.2009.84.3.969

 

 

 

 

 

 

 

 

 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 19
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 11


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب