پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شمارهها | 1,317 |
| تعداد مقالات | 11,387 |
| تعداد مشاهده مقاله | 24,350,660 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,275,826 |
تبیین فلسفی عاملیت فناوریهای هوشمند و ارائه چارچوبی برای سیاستگذاری تربیت اخلاقی در نظام آموزش و پرورش ایران | ||
| فناوری و دانش پژوهی در تعلیم و تربیت | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/t-edu.2026.77743.1431 | ||
| نویسندگان | ||
| ابوالفضل اسماعیلی1؛ محبوبه موسیوند* 2؛ خلیل غفاری3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه مطالعات تربیتی و برنامه ریزی درسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. | ||
| 2دانشیار، گروه مطالعات علوم اجتماعی و جمعیت، پژوهشکده زنان، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران. | ||
| 3دانشیار، گروه علوم تربیتی، واحد الیگودرز، دانشگاه آزاد اسلامی، الیگودرز، ایران | ||
| چکیده | ||
| چکیده گسترش فناوریهای هوشمند در نظامهای آموزشی، پرسشهای بنیادینی را درباره نقش این فناوریها در فرایند تربیت اخلاقی و مفهوم عاملیت اخلاقی پدید آورده است. رویکردهای سنتی، فناوری را ابزاری خنثی و تابع اراده انسان تلقی میکنند؛ اما ظهور سامانههای هوشمند و یادگیرنده نشان میدهد که این فناوریها میتوانند در تصمیمگیریهای تربیتی، شکلدهی به الگوهای رفتاری و جهتدهی به داوریهای اخلاقی فراگیران نقشی فعال ایفا کنند. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین فلسفی عاملیت فناوریهای هوشمند و ارائه چارچوبی عملیاتی برای سیاستگذاری تربیت اخلاقی در نظام آموزش و پرورش ایران است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی مفهومی نظاممند (شامل سه مرحله: واکاوی مفهوم عاملیت در فلسفه اخلاق و فناوری، تحلیل نسبت آن با فناوریهای هوشمند در بافت آموزشی، و استخراج مؤلفههای سیاستی با بهرهگیری از استدلال عملی) انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که فناوریهای هوشمند دارای نوعی «عاملیت کارکردی» هستند که هرچند فاقد قصد اخلاقی مستقل است، اما بهطور غیرمستقیم بر استقلال اخلاقی، فرایند اجتماعیشدن و شکلگیری هنجارهای دانشآموزان اثر میگذارد. بر این اساس، چارچوب سیاستگذاری پیشنهادی بر پنج مؤلفه عملیاتی استوار است: تقدم عاملیت انسانی، شفافیت الگوریتمی و دادهای، تناسب اهداف فناورانه با اهداف تربیتی مندرج در سند تحول بنیادین و برنامه درسی ملی، پاسخگویی اخلاقی نهادها، و تقویت سواد اخلاقی و فناورانه معلمان و دانشآموزان. در پایان، محدودیتهای پژوهش (از جمله اتکا به دادههای صرفاً نظری و فقدان بررسی میدانی) و جهتگیری پژوهشهای آتی (شامل مطالعات پدیدارشناختی تجربه معلمان و ارزیابی تجربی چارچوب پیشنهادی در مدارس هوشمند) ارائه شده است. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که تبیین فلسفی عاملیت فناوری، پیششرط طراحی سیاستهای اخلاقمدار و بومی در نظام آموزش و پرورش ایران محسوب میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| فلسفه فناوری؛ عاملیت اخلاقی؛ سیاستگذاری آموزشی؛ سند تحول بنیادین؛ آموزش و پرورش ایران | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Philosophical Elucidation of Intelligent Technologies’ Agency and Proposing a Policy Framework for Ethical Education in Iran’s Educational System | ||
| نویسندگان [English] | ||
| ABOALFAZL smaeli1؛ Mahbobeh Moosivand2؛ Khalil Ghaffari3 | ||
| 1Phd Student Department of Educational studies and curriculum planning, Ar.C. Islamic Azad University, Arak, Iran. | ||
| 2Associate Professor, Department of Social Science and Population Studies, Women Research Center, Al Zahra University, Tehran, Iran. | ||
| 3Associate Professor, Department of Educational Sciences, Al.C. Islamic Azad University, Aligodarz, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| A B S T R A C T The rapid expansion of intelligent technologies in educational systems has raised fundamental questions about their role in ethical education and the concept of moral agency. Traditional approaches regard technology as a neutral tool subordinated to human intention; however, the emergence of intelligent and learning systems demonstrates that such technologies can actively influence educational decision making, behavioral formation, and learners’ moral judgment. The main aim of this study is to provide a philosophical explanation of intelligent technology agency and to develop an operational framework for ethical education policymaking in Iran’s educational system. This study adopts a systematic analytical conceptual approach comprising three stages: analyzing the concept of agency within the philosophy of ethics and technology, examining its relation to intelligent technologies in educational contexts, and extracting policy components through practical reasoning. The findings indicate that intelligent technologies possess a form of “functional agency” which, while lacking independent moral intention, indirectly affects students’ moral autonomy, socialization processes, and norm formation. Based on these findings, the proposed policy framework rests on five operational components: the primacy of human agency over technological agency, algorithmic and data transparency, alignment of technological goals with educational objectives as articulated in Iran’s Fundamental Transformation Document and National Curriculum, institutional ethical accountability, and enhancement of teachers’ and students’ ethical technological literacy. The study concludes by acknowledging its limitations (including reliance on purely theoretical data and the absence of empirical field studies) and suggesting future research directions (including phenomenological studies of teachers’ lived experiences and empirical evaluation of the proposed framework in smart schools). The overall conclusion is that a philosophical clarification of technology agency is a crucial prerequisite for designing ethically informed and culturally grounded education policies in Iran. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Philosophy of technology, moral agency, educational policymaking, fundamental transformation document, Iranian education | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 131 |
||