پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شمارهها | 1,297 |
| تعداد مقالات | 11,169 |
| تعداد مشاهده مقاله | 23,319,387 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 15,723,278 |
بازخوانی مبانی مشروعیت حکومت در حکمت متعالیه و ارزیابی نظریه انتخابی ولایت فقیه | ||
| دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/pms.2026.77904.2196 | ||
| نویسنده | ||
| سید محمدرضا محمودپناهی* | ||
| عضو هیأت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه پیام نور | ||
| چکیده | ||
| مسئله منشأ مشروعیت حکومت در عصر غیبت از مباحث بنیادین فلسفه سیاسی شیعه به شمار میرود. در این میان، نظریه انتخابی ولایت فقیه مشروعیت حکومت را مبتنی بر انتخاب مردم و خبرگان میداند، در حالی که دیدگاه انتصابی بر منشأ الهی مشروعیت تأکید دارد. پژوهش حاضر با هدف بازخوانی مبانی مشروعیت حکومت در حکمت متعالیه و ارزیابی نظریه انتخابی ولایت فقیه بر اساس این مبانی انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی ـ تحلیلی، دادههای خود را از منابع کتابخانهای گردآوری کرده و با تحلیل گزارههای سیاسی ملاصدرا و آرای نظریهپردازان دیدگاه انتخابی، به بررسی نسبت این دو رویکرد پرداخته است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که مشروعیت حکومت در حکمت متعالیه بر مبانی هستیشناختی، انسانشناختی و کلامی استوار است. از منظر ملاصدرا، مشروعیت سیاسی در پیوند با سلسله ولایت الهی، قاعده لطف، خلافت الهی و جایگاه انسان کامل تبیین میشود و نقش مردم عمدتاً در حوزه تحقق و مقبولیت حکومت قابل تحلیل است. همچنین ارزیابی نظریه انتخابی ولایت فقیه بر پایه این مبانی نشان میدهد که میان برخی مؤلفههای این نظریه و مبانی مشروعیت در حکمت متعالیه، بهویژه در تبیین نسبت مشروعیت و مقبولیت، جایگاه نیابت در عصر غیبت و تفسیر قاعده لطف، تفاوتهای نظری قابل توجهی وجود دارد. بر این اساس، مبانی مشروعیت در حکمت متعالیه چارچوبی متمایز برای فهم مشروعیت سیاسی فراهم میآورد که ارزیابی نظریه انتخابی ولایت فقیه را در افق فلسفه سیاسی صدرایی امکانپذیر میسازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| حکمت متعالیه؛ ملاصدرا؛ مشروعیت حکومت؛ ولایت فقیه؛ نظریه انتخابی؛ قاعده لطف؛ خلافت الهی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Rereading the Foundations of Political Legitimacy in Transcendent Theosophy and Evaluating the Elective Theory of Wilāyat al-Faqīh | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Seyed MohammadReza Mahmoudpanahi | ||
| Member of the academic staff of Payam Noor University, Faculty of Theology, Department of Islamic Studies and Political Sciences | ||
| چکیده [English] | ||
| The question of the origin of political legitimacy during the Occultation (Ghaybah) is regarded as one of the central issues in Shiʿi political thought. Within contemporary discussions, the elective theory of Wilāyat al-Faqīh grounds the legitimacy of political authority in the choice of the people and their representatives, whereas the appointive approach grounds legitimacy in divine authorization. This study aims to reread the foundations of political legitimacy in Mullā Ṣadrā’s Transcendent Theosophy (al-Ḥikmah al-Mutaʿāliyah) and to evaluate the elective theory of Wilāyat al-Faqīh in light of these foundations. Using a qualitative approach and a descriptive-analytical method, this study draws on library-based sources and examines the relationship between these two perspectives through an analysis of Mullā Ṣadrā’s political thought alongside the views advanced by proponents of the elective theory. The findings indicate that political legitimacy in Transcendent Theosophy is grounded in a coherent set of ontological, anthropological, and theological principles. In Mullā Ṣadrā’s view, legitimacy is understood through the framework of the hierarchy of divine authority (wilāyah), the principle of divine grace (luṭf), divine vicegerency (khilāfah), and the role of the Perfect Human (al-insān al-kāmil). Within this framework, the people’s role is primarily associated with the realization, acceptance, and effective functioning of political authority rather than its ultimate source.The study further demonstrates that evaluating the elective theory based on these Ṣadrian foundations reveals important theoretical differences, particularly regarding the relationship between legitimacy and public acceptance, the nature of vicegerency during the Occultation, and the interpretation of the principle of divine grace.These findings suggest that Transcendent Theosophy offers a distinctive account of political legitimacy that differs in significant respects from the assumptions underlying the elective theory of Wilāyat al-Faqīh. Consequently, the philosophical foundations developed by Mullā Ṣadrā provide a coherent framework for assessing contemporary debates on political legitimacy within Shiʿi political philosophy | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Transcendent Theosophy, Mullā Ṣadrā, Political Legitimacy, Wilāyat al-Faqīh, Elective Theory, Principle of Divine Grace (Luṭf), Divine Vicegerency (Khilāfah) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 4 |
||