پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شماره‌ها | 1,339 |
| تعداد مقالات | 11,534 |
| تعداد مشاهده مقاله | 25,218,399 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,772,411 |
دیدگاه ملاصدرا و توماس آکویناس در مسئلۀ اثبات واجب الوجود از طریق برهان مبتنی بر مراتب هستی | ||
| دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی | ||
| مقاله 11، دوره 14، شماره 2 - شماره پیاپی 28، مهر 1405، صفحه 137-150 اصل مقاله (621.73 K) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/pms.2026.77927.2199 | ||
| نویسندگان | ||
| فریبرز داستانی* 1؛ علی الله بداشتی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری گروه فلسفه و کلام دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| 2استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه قم، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| اثبات واجب‌الوجود همواره از مهم‌ترین دغدغه‌های فلسفه الهی در سنت اسلامی و مسیحی بوده است. در این میان، برهان مبتنی بر مراتب تشکیکی وجود نزد ملاصدرا و توماس آکویناس کوششی برای پیوند مراتب هستی با وجود مطلق به شمار می‌رود. هدف این پژوهش مقایسه تطبیقی این دو تقریر با تمرکز بر مبانی متافیزیکی آنها و نشان‌دادن تطبیق‌پذیری حداکثری میان این دو الهی‌دان درخصوص این برهان خاص علیرغم نگاه بنیادینی که میان ملاصدرا و آکویناس وجود دارد. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی با محوریت واکاوی اصل علیت و مفهوم کمال در دو نظام فلسفی، ساختار استدلالی هر یک را بررسی می‌کند. آکویناس، از مشاهده مراتب تشکیکی خیر و حقیقت در موجودات به علت نخستین و کمال مطلق استدلال می‌کند و با اتکا بر علیت عرضی و مفاهیم ارسطویی، وجود خدا را همچون معیار و علت بیرونی کمالات تبیین می‌نماید. در برابر، ملاصدرا با مبانی حکمت متعالیه همچون اصالت وجود و تشکیک خاصی، علیت را نه رابطه‌ای میان دو موجود مستقل، بلکه پیوندی وجودی، طولی و درونی میان مراتب هستی می‌فهمد. موجودات ضعیف‌تر عین فقر و تعلق به مراتب بالاترند و این سلسله به واجب‌الوجود بالذات می‌رسد که عین هستی و سرچشمه صدور دیگر مراتب است. یافته اساسی آن است که هر دو فیلسوف از طریق اصل علیت به علاوۀ تبیینی خاص از مراتب وجودی به ضرورت وجود واجب‌الوجود می‌رسند، اما ملاصدرا با بازتعریف علیت به‌مثابه پیوند تشکیکی و درونی و آکویناس با بازخوانی علیت عرضی ارسطویی می‌سازد به اثبات خداوند می‌رسند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ملاصدرا؛ آکویناس؛ تشکیک وجود؛ اثبات واجب‌الوجود؛ مراتب وجود | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The views of Mulla Sadra and Thomas Aquinas on the issue of proving the necessary existence through an argument based on the levels of existence | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Fariborz Dastani1؛ Ali Allahbedashti2 | ||
| 1Ph. D. Student in Philosophy, Faculty of Theology University of Qom, Qom, Iran | ||
| 2Associate Prof., Faculty of Theology, Qom University, Qom, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Proving the Necessary Being has always been a core concern of philosophical theology in both Islamic and Christian traditions. The argument grounded in the graded hierarchy of existence, as articulated by Mulla Sadra and Thomas Aquinas, attempts to connect the levels of reality to Absolute Being. This study aims to comparatively analyze these two formulations, focusing on their metaphysical underpinnings, to demonstrate their maximal convergence regarding this proof, despite their foundational divergences. Employing a descriptive-analytical and comparative method, it examines the principle of causality and the concept of perfection. Aquinas argues from the observed graded perfections of goodness and truth in beings to a First Cause and Absolute Perfection. Relying on horizontal (Aristotelian accidental) causality, he explains God as the external standard and cause of all perfections. Conversely, Mulla Sadra, based on the principiality of existence and its intensive gradation (*tashkik*), redefines causality not as a relation between independent entities, but as an existential, longitudinal, and internal bond uniting the levels of being. Inferior beings are pure dependence on higher grades, and this chain terminates in the Necessary Being by essence, who is identical with existence and the source of emanation. The key finding is that both philosophers arrive at the necessity of God through causality and a specific account of existential degrees. However, Mulla Sadra achieves this by redefining causality as an internal graded nexus, while Aquinas does so via a reinterpretation of horizontal Aristotelian causality. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Mullā Ṣadrā, Thomas Aquinas, Gradation Argument, Levels of Existence, Necessary Existent, Primacy of Existence | ||
| مراجع | ||
|
آکویناس، توماس. (1402). جامع الهیات؛ تلخیص و توضیح پیتر کریفت، ترجمۀ علیرضا عطارزاده، تهران: ققنوس.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. (1381). الاشارات و التنبیهات، تحقیق مجتبی الزارعی، قم: بوستان کتاب.
ارسطو. (1377). مابعد الطبیعه، ترجمۀ شرف الدین خراسانی، تهران: انتشارات حکمت.
افلاطون. (1380). جمهوری، ترجمه محمدحسن لطفی و رضا کاویانی، تهران: انتشارات خوارزمی.
_____ (1380). فایدون، ترجمه محمدحسن لطفی و رضا کاویانی، تهران: انتشارات خوارزمی.
الدِرز، لئو جی. (1381). الهیات فلسفی توماس آکویناس، ترجمه شهاب‌الدین عباسی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
طباطبایی، سید محمدحسین. (1401). نهایه الحکمه، با تصحیح و تعلیق غلامرضا فیاضی، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم. (1368). الحکمه المتعالیه فی الأسفار الأربعة العقلیة، قم: مکتبه المصطفوی.
_________ (1363). المشاعر، به اهتمام هانری کربن، تهران: کتابخانه طهوری.
_________ (1364). المظاهر الالهیه، ترجمۀ سید حمید طبیبیان، تهران: امیرکبیر.
_________ (بی‌تا). الشواهدالربوبیه فی المناهج السلوکیه، قم: المرکز الجامعی للنشر.
عبودیت، عبدالرسول. (1388). درآمدی به نظام حکمت صدرایی، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
فیاضی، غلامرضا. (1401). هستی و چیستی در مکتب صدرایی: تاملی نو در اصالت وجود و اعتباریت ماهیت و تفاسیر و ادله و نتایج آن، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
کاپلستون، فردریک. (1388). تاریخ فلسفه غرب، ترجمه ابراهیم دادجو، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
ژیلسون، اتین. (1375). مبانی فلسفه مسیحیت، ترجمۀ محمد محمدرضایی و سید محمود موسوی، قم: مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی (دفتر تبلیغات اسلامی).
_______. (1394). هستی در اندیشۀ فیلسوفان، ترجمۀ سید حمید طالب زاده، تهران: انتشارات حکمت.
ملکیان، مصطفی. (1377). تاریخ فلسفه غرب، قم: دفتر همکاری حوزه و دانشگاه.
مصباح یزدی، محمدتقی. (1401). آموزش فلسفه، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
_______ (1396). شرح جلد اول الاسفار الاربعه جزء پنجم، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
_______ (1393). تعلیقه علی نهایه الحکمه، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 193 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 67 |
||