پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شماره‌ها | 1,339 |
| تعداد مقالات | 11,534 |
| تعداد مشاهده مقاله | 25,215,974 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,769,417 |
ارزیابی پایداری و تحلیل ژئومکانیکی غارهای دست‌کند بی‌بی‌کند (شاهین‌دژ) با تأکید بر زمین‌شناسی ساختمانی | ||
| زمین شناسی ساختاری و زمین ساخت کاربردی | ||
| دوره 1، شماره 1، شهریور 1405، صفحه 82-97 اصل مقاله (1.59 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/sgat.2026.77936.1006 | ||
| نویسندگان | ||
| مهرداد سرهنگی1؛ آرتین آرین* 2 | ||
| 1گروه علوم زمین، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| 2گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| مجموعه غارهای دست‌کند بی‌بی‌کند در شاهین‌دژ، نمونه‌ای برجسته از تعامل هوشمندانه انسان با بسترهای زمین‌شناسی صلب و مقاوم است. این پژوهش با رویکردی میان‌رشته‌ای، شامل زمین‌شناسی ساختاری، زمین‌ریخت‌شناسی و مهندسی سنگ، به تحلیل پایداری و الگوهای تکاملی این سایت پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که این مجموعه در سنگ‌آهک‌های ریفی سازند قم به سن میوسن، با ساختار چین خورده ملایم حفر شده است. ارزیابی ژئومکانیکی توده سنگ بر اساس شاخص کیفی توده سنگ، امتیاز ۸۷ معادل رده ۱ که بیانگر توده سنگ بسیار خوب است را تعیین کرد که توضیح‌دهنده پایداری خودنگهدار دهانه‌های عریض و سقف‌های تخت بدون نیاز به تکیه‌گاه مصنوعی است؛ امری که به دلیل فقدان درزه‌های سیستماتیک در مقیاس غار میسر شده است. تحلیل ریخت‌شناسی، آشکار ساخت که معماران باستان از فرسایش لانه زنبوری به عنوان نقاط آغازین و تسهیل‌گر حفاری استفاده کرده و با رویکردی معماری و حذفی، فضاهای داخلی را در ترازهای عمودی گسترش داده‌اند. تفاوت زاویه میان شیب لایه‌بندی و توپوگرافی دامنه، علاوه بر ایجاد دیواره‌های قائمِ دسترسی، منجر به شکل‌گیری سامانه زه‌کشی طبیعی در کف اتاق‌ها شده است. از منظر اقلیمی، ویژگی تأخیر فازی صخره و گردش هوای ناشی از مقطع طبقاتی، آسایش حرارتی غیرفعال را در فصول مختلف تضمین می‌کند. در نهایت، آسیب‌شناسی سایت نشان داد که چرخه انجماد و ذوب در دیواره‌های ساختگاه، جدی‌ترین تهدید پایداری است. این مطالعه، بی‌بی‌کند را به عنوان یک ژئوسایت واجد ارزش معرفی کرده و راهبردهای حفاظتی مبتنی بر نیلینگ مخفی و مدیریت روان‌آب‌های بالادست را برای تضمین ماندگاری این اثر مهندسی باستان، پیشنهاد می‌دهد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| سازند قم؛ مکانیک سنگ؛ پایداری ساختاری؛ فرسایش لانه‌زنبوری؛ معماری دست‌کند | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Stability Assessment and Geomechanical Analysis of Bibi-Kand Hand-Dug Caves (Shahin Dezh, NW Iran) with Emphasis on Structural Geology | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mehrdad Sarhangi1؛ Artin Arian2 | ||
| 1Department of Earth Sciences, SR. C., Islamic Azad University, Tehran, Iran | ||
| 2Department of Architecture, CT. C., Islamic Azad University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The Bibi Kand hand-carved cave complex in Shahin Dezh is an outstanding example of intelligent human interaction with rigid and resistant geological substrates. This research, employing an interdisciplinary approach encompassing structural geology, geomorphology, and rock engineering, has analyzed the stability and evolutionary patterns of this site. The findings indicate that this complex was excavated in the reef limestones of the Miocene Qom Formation, with a gently folded structure. Geomechanical evaluation of the rock mass based on the Rock Mass Rating (RMR) index determined a score of 87, equivalent to Class 1, indicating a very good rock mass, which explains the self-supporting stability of the wide openings and flat ceilings without the need for artificial support; this has been made possible due to the absence of systematic joints at the cave scale. Morphological analysis revealed that ancient architects used honeycomb weathering as starting points and excavation facilitators, and with an architectural and subtractive approach, expanded the interior spaces in vertical levels. The difference in angle between the bedding dip and the slope topography, in addition to creating vertical access walls, has led to the formation of a natural drainage system at the floor of the chambers. From a climatic perspective, the rock's phase lag property and air circulation resulting from the tiered section ensure passive thermal comfort in different seasons. Finally, site pathology showed that the freeze-thaw cycle in the walls of the construction site is the most serious threat to stability. This study introduces Bibi Kand as a geo-site of value and proposes conservation strategies based on hidden nailing and management of upstream runoff to ensure the durability of this ancient engineering work. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Qom Formation, Rock Mechanics, Structural Stability, Tafoni, Troglodytic Architecture | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 142 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 81 |
||