پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شماره‌ها | 1,327 |
| تعداد مقالات | 11,494 |
| تعداد مشاهده مقاله | 24,794,497 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,544,339 |
حل چالش مطابقت ذهن و عین مبتنی بر سرابیت ماهیت؛ ارتقاء «مطابقت ماهوی» و «حکایت مفهومی» به «تطابق وجودی» در حکمت متعالیه | ||
| دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی | ||
| مقاله 6، دوره 14، شماره 2 - شماره پیاپی 28، مهر 1405، صفحه 69-80 اصل مقاله (574.02 K) | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/pms.2026.76077.2162 | ||
| نویسندگان | ||
| مجتبی افشارپور1؛ علی شامیان نهریوسفی* 2 | ||
| 1استادیار گروه کلام، مجتمع آموزش عالی حکمت و مطالعات ادیان، دانشگاه جامعه المصطفی (ص) العالمیه، قم، ایران | ||
| 2دانشگاه قم | ||
| چکیده | ||
| پس از طرح اصالت وجود توسط صدرالمتالهین، فیلسوفان اصالت وجودی تقریرهای گوناگونی از اعتباریت ماهیت ارائه کردند اما قول نهایی صدرالمتالهین تقریر ماهیت به عنوان سراب است. برخی از فیلسوفان صدرایی دوران ما معتقدند سرابیت ماهیت با چالش‌های جدی‌ای مواجه است که یکی از بحث‌برانگیزترین آنها تطابق ذهن و عین است چرا که ماهیت و چگونگی بهره‌مندی آن از واقعیت نقشی اساسی در تحلیل مطابقت دارد و سراب‌انگاری آن، پل ارتباطی ذهن و عین را مخدوش می‌سازد. اینان راه تطابق را منحصر در اتحاد ماهوی (حیث غیرحکایی) یا جنبۀ قیاسی (حیث حکایی) می‌دانند. مقاله حاضر ضمن اشاره اجمالی به تقریر اصالت وجود به عنوان سرابیت ماهیت و تبیین اجمالی نحوه حیث تقییدی سرابی و تفاوت آن با گونه‌های دیگر حیث تقییدی، با روش تحلیلی-توصیفی نخست نشان می‌دهد که هر دو دیدگاه رقیب، به‌سبب ابتناء بر بهره‌مندی ماهیت از هستی، با مبانی وجودشناختی حکمت متعالیه ناسازگارند و از تبیین سنخیت میان مدرِک و مدرَک با تحفظ بر اصالت وجود بازمی‌مانند؛ سپس ثابت می‌کند که فیلسوفِ قائل به سرابیت ماهیت، چالش تطابق ذهن و عین را نیز مبتنی بر احکام وجودی محض و با فرض سرابیت ماهیت حل کرده و تطابق را از معنای اتحاد ماهوی و کیف نفسانی (انحفاظ غیرحکایی) یا مقیس الی الخارج و حاکی و محکی بودن (انحفاظ حکایی)، به معنای تطابق وجودی مراتب شدید و ضعیف و وحدت هویت میان آن دو ارتقاء داده است. بر این اساس، هوهویت میان صورت علمی و وجود خارجی از قبیل حمل حقیقت و رقیقت است، نه حمل اولی ذاتی یا شایع صناعی. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| سرابیت ماهیت؛ تطابق ذهن و عین؛ اتحاد ماهوی؛ تطابق وجودی؛ تطابق عوالم؛ حمل حقیقت و رقیقت | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Resolving the Mind–Reality Correspondence Problem Based on the Mirage-like Nature of Quiddity: From Essential and Conceptual Correspondence to Ontological Conformity in Transcendent Philosophy | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mojtaba Afsharpour1؛ Ali Shamiannahreyosofi2 | ||
| 1Assistant Professor, Theology Department, Wisdom and Studies of Religions Higher Education Complex, Al-Mustafa International University, Qom, Iran | ||
| 2University qom | ||
| چکیده [English] | ||
| Following Mullā Ṣadrā’s affirmation of the primacy of existence, existentialist philosophers offered various accounts of the mentally posited status of quiddity; yet Ṣadrā’s final position presents quiddity as a mirage. Certain contemporary Ṣadrian thinkers hold that the mirage-like nature of quiddity faces serious challenges, the most controversial being mind–reality correspondence. Since quiddity and its mode of participation in reality are central to analyzing correspondence, treating it as a mirage seems to undermine the bridge between mind and object. They confine correspondence either to quidditative unity (non-representational aspect) or to the comparative aspect (representational aspect). This article briefly presents the primacy of existence as the mirage-like nature of quiddity and clarifies the mirage-like restrictive respect and its distinction from other restrictive respects. Using an analytical-descriptive method, it first shows that both rival views, by presupposing quiddity’s share in being, are incompatible with the ontological foundations of Transcendent Wisdom and fail to explain the homogeneity between cognizer and object while preserving the primacy of existence. It then demonstrates that the philosopher who accepts the mirage-like nature of quiddity resolves the challenge of mind–reality correspondence on purely existential principles. Correspondence is thereby elevated from quidditative unity and psychic quality (non-representational preservation), or from being measured against the external as indicator and indicated (representational preservation), to the existential conformity of intense and weak degrees and the identity of their reality. Accordingly, the identity between the cognitive form and external existence is of the type of the predication of of real with the delicate, not primary essential or common technical predication. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Mirage-Like Nature of Quiddity, Mind–Reality Correspondence, Quidditative Unity, Existential Conformity, Correspondence of the Worlds, Predication of Real With the Delicate | ||
| مراجع | ||
|
عارفی، ع. (۱۳۸۸). مطابقت صور ذهنی با خارج. سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
عبودیت، ع. (۱۴۰۰). درآمدی به نظام حکمت صدرایی (چاپ دهم). مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
فیاضی، غ. (۱۳۸۶). تعلیقه نهایة‌الحکمة. مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
فخرالدین رازی. (۱۴۱۱ق). المباحث المشرقیه فی علم الإلهیات و الطبیعیات (چاپ دوم). انتشارات بیدار.
قطب‌الدین شیرازی، م. ب. م. (۱۳۹۲). حکمة‌الاشراق (تعلیقه ملاصدرا). بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
لاهیجی، ع. ب. ع. (۱۴۲۵ق). شوارق الإلهام فی شرح تجرید الکلام (چاپ اول). مؤسسه الإمام الصادق.
زنوزی، ع. ب. ع. (۱۳۸۰). بدایع الحکم. دانشگاه تبریز.
جوادی آملی، ع. (۱۳۸۶). رحیق مختوم (چاپ سوم). اسراء.
جوادی آملی، ع. (1395). رحیق مختوم (چاپ اول). اسراء.
میرداماد. (۱۳۸۱). مصنفات. انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
مطهری، م. (۱۳۸۹). مجموعه آثار. انتشارات صدرا.
معلمی، ح. (۱۴۰۱ق). حکمت متعالیه (چاپ اول). مرکز نشر هاجر.
مصباح یزدی، م. (۱۳۹۶). آموزش فلسفه (چاپ هجدهم). شرکت چاپ و نشر بین‌الملل.
طباطبایی، س. م. ح. (۱۳۸۶). نهایة‌الحکمة (با تعلیقات غلامرضا فیاضی، چاپ چهارم). مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
طباطبایی، س. م. ح. (۱۳۹۹). بدایة‌الحکمة (با مقدمه و تعلیقات علی امینی‌نژاد). انتشارات آل احمد.
طباطبایی، س. م. ح. (۱۴۱۷ق). توحید علمی و عینی در مکاتیب حکمی و عرفانی. انتشارات علامه طباطبایی.
طباطبایی، س. م. ح. (۱۴۴۳ق). نهایة‌الحکمة (چاپ چهارم). مرکز مدیریت حوزه علمیه قم.
صدرالدین شیرازی، م. ب. ا. (۱۹۸۱م). الحکمة‌المتعالیة فی الأسفار الأربعة (چاپ سوم). دار إحیاء التراث العربی.
صدرالدین شیرازی، م. ب. ا. (۱۹۸۱م). الحکمة‌المتعالیة فی الأسفار الأربعة (با حاشیه علامه طباطبایی، چاپ سوم). دار إحیاء التراث العربی.
صدرالدین شیرازی، م. ب. ا. (۱۳۶۳). مفاتیح الغیب (چاپ اول). مؤسسه تحقیقات فرهنگی.
صدرالدین شیرازی، م. ب. ا. (۱۳۷۱). التصور و التصدیق (چاپ پنجم). انتشارات بیدار.
صدرالدین شیرازی، م. ب. ا. (بدون تاریخ). الحاشیه علی الهیات الشفاء. انتشارات بیدار.
صدرالدین شیرازی، م. ب. ا. (۱۳۶۶). شرح اصول کافی (چاپ اول). مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 86 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 16 |
||