پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شماره‌ها | 1,329 |
| تعداد مقالات | 11,464 |
| تعداد مشاهده مقاله | 24,785,738 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,559,959 |
تجريد تفسير القصص القرآني من الإسرائيليات وأثره في فهم السنن الإلهية وإصلاح فكر المجتمع الإسلامي: دراسة مقارنة مع نماذج من نهج البلاغة | ||
| دراسات حدیثة فی نهج البلاغة | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 07 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: المجلة العلمية البحوثية | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/anb.2026.79219.1512 | ||
| نویسندگان | ||
| بدر سعدون* 1؛ علي حاجي خاني2؛ كاووس روحي برندق3 | ||
| 1طالب دكتوراه، جامعة تربيت مدرس، طهران، إيران | ||
| 2أستاذ مشارك، جامعة تربية مدرس، طهران، إيران | ||
| 3دانشیار دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| تهدف هذه الدراسة إلى إبراز أثر تنقية تفسير القصص القرآني من الإسرائيليات والمرويات الدخيلة في التوجيه نحو فهم السنن الإلهية والمقاصد التكليفية للقرآن، ودور ذلك في إصلاح الفكر الجمعي وبناء الوعي النقدي في المجتمع الإسلامي معالجةً للاختلالات الفكرية والاجتماعية. تتمثل مشكلة البحث في أن تسرب التفاصيل الأسطورية والخرافات إلى التفاسير حجب القوانين الحضارية الحاكمة لنهوض الأمم وسقوطها، وحول القصة القرآنية من منهج حركة وإصلاح إلى مجرد سرد تاريخي شكلي. ولتفكيك هذه المشكلة، تعتمد الدراسة المنهج التحليلي المقارن بين الرؤى التفسيرية النقدية ونماذج مختارة من «نهج البلاغة» للإمام علي بن أبي طالب (عليه السلام)؛ لاستلهام المنهج العلوي الفريد في تعليل أحداث التاريخ واستخراج قوانينه، كما في الخطبة القاصعة. تكتسب الدراسة أهميتها من تسليط الضوء على ضرورة تخليص العقل المسلم من الاتكالية والتفسير الخرافي، وترسيخ منهج التفكير السببي في قراءة التحولات التاريخية والاجتماعية. وقد خلصت النتائج إلى أن تجريد القصص القرآني يعيد توجيه الاهتمام من جزئيات الروايات الهامشية إلى الكليات والسنن الحاكمة كسنن الابتلاء والاستبدال والتغيير الاجتماعي. كما أثبتت المقارنة التطبيقية أن «نهج البلاغة» يمثل أنموذجًا عمليًا رائدًا في استثمار القصة القرآنية لربط الماضي بالحاضر، وتأسيس مشروع إصلاحي شامل يستند إلى حتمية القوانين الإلهية في هداية وتوجيه المجتمعات البشرية. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| القصص القرآني؛ الإسرائيليات؛ السنن الإلهية؛ التجريد؛ فكر المجتمع الإسلامي؛ نهج البلاغة | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| پالایش تفسیر قصص قرآنی از اسرائیلیات و تأثیر آن در فهم سنت‌های الهی و اصلاح اندیشه جامعه اسلامی: مطالعه‌ای تطبیقی با نمونه‌هایی از نهج‌البلاغه | ||
| نویسندگان [English] | ||
| بدر سعدون1؛ علی حاجی خانی2؛ کاووس روحی برندق3 | ||
| 1دانشجوی دوره دکتری دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران | ||
| 3أستاذ مشارك، جامعة تربية مدرس، طهران، إيران | ||
| چکیده [English] | ||
| این پژوهش با هدف تبیین تأثیر پالایش تفسیر قصص قرآنی از اسرائیلیات و روایات دخیل در رهنمون‌سازی به سوی فهم سنت‌های الهی و مقاصد تکلیفی قرآن، و نیز نقش این امر در اصلاح اندیشه جمعی و شکل‌دهی به آگاهی انتقادی در جامعه اسلامی، در راستای درمان ناهنجاری‌های فکری و اجتماعی، انجام شده است. مسئله پژوهش آن است که راه‌یابی جزئیات اسطوره‌ای و خرافات به تفاسیر، موجب پوشانده شدن قوانین تمدن‌ساز حاکم بر صعود و سقوط ملت‌ها گشته و قصه قرآنی را از یک الگوی پویای حرکت و اصلاح، به صرف روایتی تاریخی و صوری تقلیل داده است. برای واکاوی این مسئله، پژوهش حاضر از روش تحلیل تطبیقی میان دیدگاه‌های تفسیری انتقادی و نمونه‌هایی برگزیده از «نهج‌البلاغه» امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب (علیه‌السلام) بهره می‌گیرد تا از طریق آن، روش بی‌نظیر علوی در تبیین علل رویدادهای تاریخی و استخراج قوانین آن، همچون خطبه قاصعه، الهام گرفته شود. اهمیت این پژوهش از آنجا ناشی می‌شود که بر ضرورت رهایی عقل مسلمان از رویکرد تواکلی و قرائت‌های خرافی تأکید می‌ورزد و به دنبال تثبیت رویکرد علیّت‌محور در خوانش تحولات تاریخی و اجتماعی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تجرید قصص قرآنی، کانون توجه را از جزئیات روایات حاشیه‌ای به سمت کلیات و سنت‌های حاکم، نظیر سنت‌های ابتلاء، استبدال و تغییر اجتماعی، باز می‌گرداند. همچنین، مقایسه تطبیقیِ به‌کاررفته اثبات می‌کند که «نهج‌البلاغه» الگویی عملی و پیشرو در بهره‌گیری از قصه قرآنی برای پیوند گذشته با حال، و نیز بنیان‌گذاری یک پروژه اصلاحی فراگیر است که بر قطعیت قوانین الهی در هدایت و راهنمایی جوامع بشری استوار می‌باشد. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| قصص قرآنی, اسرائیلیات, سنت‌های الهی, تجرید؛ اندیشه جامعه اسلامی, نهج‌البلاغه | ||
| مراجع | ||
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 104 |
||