پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شمارهها | 1,315 |
| تعداد مقالات | 11,363 |
| تعداد مشاهده مقاله | 24,285,665 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,218,005 |
مقایسه فلسفی مدلهای چندجهانی در فیزیک نظری با نظریه تشکیک وجود در حکمت متعالیه | ||
| دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 23 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/pms.2026.78338.2205 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی اصفهانی* ؛ مهدی اصفهانی | ||
| - | ||
| چکیده | ||
| در دهههای اخیر، گسترش نظریههای چندجهانی در فیزیک نظری، زمینه طرح مباحث تازهای درباره ساختار واقعیت و نسبت میان تبیینهای علمی و متافیزیکی را فراهم کرده است. با توجه به نسبت پیچیده میان فیزیک نظری و فلسفه اسلامی، این پژوهش به بررسی انتقادی امکان گفتوگو میان مدلهای چندجهانی و چندگانه کوانتومی با نظام تشکیک وجود و مراتب تجلی در حکمت متعالیه میپردازد. مسئله اصلی پژوهش، سنجش میزان انطباق یا ناانطباق این دو چارچوب در تبیین مفهوم «کثرت» و تعیین حدود تعامل معرفتی آنهاست. هدف تحقیق، شناسایی نقاط همافزایی و تمایز، و فراهمسازی زمینهای برای فهم دقیقتر نسبت میان تبیینهای علمی و تبیینهای فلسفی از واقعیت است. این پژوهش با روش تحلیلی-تطبیقی انجام شده و بر مقایسه ساختار مفهومی «وجود»، «کثرت»، «تجلی» و «مراتب هستی» در دو حوزه تمرکز دارد. نتایج نشان میدهد که اختلافهای بنیادین هستیشناختی و معرفتشناختی، مانع از تقلیل این دو رویکرد است؛ با این حال، هر یک از آنها در قلمرو خود توانایی تبیین بخشی از واقعیت را دارند. بر این اساس، امکان گفتوگوی میانرشتهای میان فیزیک و حکمت متعالیه قابل دفاع به نظر میرسد، مشروط بر آنکه مرزهای مفهومی و روششناختی هر حوزه حفظ شود. این مطالعه میتواند در تعمیق فهم فلسفی از کثرت و تبیین نسبت علم و فلسفه نقشی سازنده ایفا کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تشکیک وجود؛ تحلیل تطبیقی؛ حکمت متعالیه؛ فیزیک نظری؛ چندجهانی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Philosophical Comparison of Multiverse Models in Theoretical Physics and the Doctrine of the Gradation of Being in Transcendent Philosophy | ||
| نویسندگان [English] | ||
| mahdi isfahani؛ Mahdi Isfahani | ||
| - | ||
| چکیده [English] | ||
| In recent decades, the development of multiverse theories in theoretical physics has opened new avenues for discussions concerning the structure of reality and the relationship between scientific and metaphysical explanations. Given the complex relationship between theoretical physics and Islamic philosophy, this study critically examines the possibility of a dialogue between multiverse models and the many-worlds interpretation of quantum mechanics, on the one hand, and the doctrine of the gradation of being and the hierarchy of manifestations in Transcendent Philosophy, on the other. The main research question is to assess the degree of correspondence or divergence between these two frameworks in explaining the concept of “multiplicity” and to determine the limits of their epistemic interaction. The study aims to identify points of convergence and distinction and to provide a basis for a more precise understanding of the relationship between scientific and philosophical explanations of reality. Employing an analytical-comparative approach, the study focuses on comparing the conceptual structures of “being,” “multiplicity,” “manifestation,” and “ontological hierarchy” in the two domains. The findings indicate that fundamental ontological and epistemological differences preclude the reduction of either approach to the other; nevertheless, each possesses the capacity to explain certain aspects of reality within its own domain. Accordingly, the possibility of an interdisciplinary dialogue between physics and Transcendent Philosophy appears defensible, provided that the conceptual and methodological boundaries of each field are preserved. This study may contribute constructively to deepening the philosophical understanding of multiplicity and clarifying the relationship between science and philosophy. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Gradation of Being, Comparative Analysis, Transcendent Philosophy, Theoretical Physics, Multiverse | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||