پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شمارهها | 1,321 |
| تعداد مقالات | 11,432 |
| تعداد مشاهده مقاله | 24,412,789 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,325,576 |
تبارشناسی نظریه تشخص صدرایی؛ بازخوانی نقش تمهیدی مبانی هستیشناختی سید سند دشتکی | ||
| دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/pms.2026.78371.2207 | ||
| نویسنده | ||
| فاطمه عابدینی* | ||
| گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بزرگمهر قاینات، قاینات، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسئله تشخص از بنیادیترین مباحث وجودشناختی است که در گذر از ماهیتگرایی به اصالت وجود، تحولات عمیقی را از سر گذرانده است. در این میان، سید سند دشتکی با تفکیک میان دو ساحت بحث، از یکسو رویکردی معرفتشناختی اتخاذ کرده و امتناع صدق بر کثیرین را به «نحوه ادراک حسی» ارجاع میدهد و از سوی دیگر، در ساحت هستیشناسی، برای نفی تشخص به عوارض، به «تقدم وجود بر ماهیت در نفسالامر» استناد میجوید. در مقابل، صدرالمتألهین با تأسیس اصالت وجود، تشخص را عین نحوه وجود خارجی میداند. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که سید سند دشتکی چه نقشی در تکوین نظریه تشخص صدرایی داشته و ملاصدرا چگونه عناصر انتقادی و هستیشناختی اندیشه او را در افق اصالت وجود بازسازی کرده است؟ این نوشتار با رویکردی تحلیلی-تبارشناسانه و با تکیه بر متون دستاول، نشان میدهد که ارتباط این دو اندیشمند فراتر از تأثیرپذیری عام است. یافتهها حاکی از آن است که ملاصدرا نهتنها در تخریب مبانی قوم (زیادت تشخص بر ماهیت) عیناً از استدلالهای سید سند (مانند مثال رابطه جوهر و عرض در نقد صاحب مواقف) بهره برده، بلکه مبانی هستیشناختیِ پنهان در کلام دشتکی را بهعنوان تمهیدی منطقی برای نظریه نهایی خود به کار گرفته است. بدینسان، ملاصدرا در یک دیالکتیک تکاملی، با عبور از تفسیر ادراکی دشتکی و بسطِ بارقههای وجودیِ اندیشه او، نظریه تشخص را از تنگنای ذهن رهانیده و در نظام اصالت وجود به کمال رسانده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اصالت وجود؛ تشخص؛ دیالکتیک تکاملی؛ سید سند دشتکی؛ صدرالمتألهین | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Genealogy of the Sadrian Theory of Individuation: A Reexamination of the Preparatory Role of the Ontological Foundations of Sayyid Sanad Dashtaki | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Fatemeh Abedini | ||
| Department of Islamic Studies, Faculty of Humanities, Bozorgmehr University of Qaenat, Qaenat, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The problem of individuation is among the most fundamental ontological issues and has undergone profound transformations in the shift from essentialism to the primacy of existence. In this context, Sayyid Sand Dashtaki, by distinguishing between two levels of discussion, adopts on the one hand an epistemological approach and refers the impossibility of predication to “the manner of sensory perception,” and on the other hand, in the ontological domain, invokes “the priority of existence over essence in the extramental order” to deny individuation by accidents. In contrast, Ṣadr al-Muta’allihīn, by establishing the primacy of existence, regards individuation as identical with the mode of external existence. The central question of this study is: what role did Sayyid Sand Dashtaki play in the formation of the Sadrian theory of individuation, and how did Mullā Ṣadrā reconstruct the critical and ontological elements of his thought within the horizon of the primacy of existence? Using an analytical-genealogical approach and relying on primary texts, this article shows that the relationship between these two thinkers goes beyond general influence. The findings indicate that Mullā Ṣadrā not only drew directly on Sayyid Sand’s arguments in dismantling the foundations of the opposing view (the addition of individuation to essence)—for example, in the case of the relation between substance and accident in his critique of the author of al-Mawāqif—but also employed the ontological premises embedded in Dashtaki’s statements as a logical prelude to his own final theory. In this way, Ṣadrā, in an evolutionary dialectic, moved beyond Dashtaki’s cognitive interpretation and expanded the existential sparks latent in his thought, thereby liberating the theory of individuation from the confines of the mind and bringing it to completion within the system of the primacy of existence. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Evolutionary Dialectic, Individuation, Primacy of Existence, Sayyid Sanad Dashtaki, Ṣadr al‑Mutaʾallihīn | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||