اخبار و اعلانات

 آمار

تعداد نشریات49
تعداد شماره‌ها1,323
تعداد مقالات11,452
تعداد مشاهده مقاله24,494,065
تعداد دریافت فایل اصل مقاله16,383,129
زارع, حسین, شمسیان, الهام. (1405). بررسی اثر خستگی شناختی ناشی از مواجهه با زیست بوم دیجیتال و تاثیر آن بر عملکرد تحصیلی دانشجویان تحصیلات تکمیلی (یک مطالعه آمیخته). فصلنامه علمی زیست فناوری گیاهان زراعی, (), -. doi: 10.30473/t-edu.2026.78762.1494
حسین زارع; الهام شمسیان. "بررسی اثر خستگی شناختی ناشی از مواجهه با زیست بوم دیجیتال و تاثیر آن بر عملکرد تحصیلی دانشجویان تحصیلات تکمیلی (یک مطالعه آمیخته)". فصلنامه علمی زیست فناوری گیاهان زراعی, , , 1405, -. doi: 10.30473/t-edu.2026.78762.1494
زارع, حسین, شمسیان, الهام. (1405). 'بررسی اثر خستگی شناختی ناشی از مواجهه با زیست بوم دیجیتال و تاثیر آن بر عملکرد تحصیلی دانشجویان تحصیلات تکمیلی (یک مطالعه آمیخته)', فصلنامه علمی زیست فناوری گیاهان زراعی, (), pp. -. doi: 10.30473/t-edu.2026.78762.1494
زارع, حسین, شمسیان, الهام. بررسی اثر خستگی شناختی ناشی از مواجهه با زیست بوم دیجیتال و تاثیر آن بر عملکرد تحصیلی دانشجویان تحصیلات تکمیلی (یک مطالعه آمیخته). فصلنامه علمی زیست فناوری گیاهان زراعی, 1405; (): -. doi: 10.30473/t-edu.2026.78762.1494

بررسی اثر خستگی شناختی ناشی از مواجهه با زیست بوم دیجیتال و تاثیر آن بر عملکرد تحصیلی دانشجویان تحصیلات تکمیلی (یک مطالعه آمیخته)

فناوری و دانش پژوهی در تعلیم و تربیت
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 مهر 1405
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/t-edu.2026.78762.1494
نویسندگان
حسین زارع* 1؛ الهام شمسیان2
1استاد گروه روان‌شناسی،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران.
2دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی،گروه روانشناسی و مشاوره،دانشگاه جامع انقلاب اسلامی،تهران ، ایران.
چکیده
تحول شتابان زیست‌بوم دیجیتال، در کنار فرصت‌های آموزشی، چالش‌های شناختی نوظهوری مانند «خستگی شناختی دیجیتال» را برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی ایجاد کرده است ؛ پدیده‌ای که می‌تواند عملکرد تحصیلی آنان را تحت تأثیر قرار دهد. با توجه به نبود الگوی جامع برای تبیین این پدیده، پژوهش حاضر با هدف ارائه الگوی مفهومی خستگی شناختی ناشی از مواجهه با عصر دیجیتال و بررسی اثر آن بر عملکرد تحصیلی، با رویکرد آمیخته انجام شد.
در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون براون و کلارک تحلیل شد. در بخش کمی ، ۲۲۰ دانشجوی تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌های شهر تهران با نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و داده‌ها با تحلیل عاملی تأییدی و مدل‌یابی معادلات ساختاری مبتنی بر PLS در SmartPLS 3 تحلیل شد. شاخص‌های روایی، پایایی و برازش، اعتبار مطلوب مدل اندازه‌گیری و ساختاری را تأیید کردند. یافته‌ها نشان داد خستگی شناختی دیجیتال سازه‌ای چندبعدی شامل ابعاد شناختی، جسمانی و اجتماعی است که تحت تأثیر اضافه‌بار اطلاعاتی، چندوظیفگی شناختی، اختلال توجه، وابستگی به فناوری و فرسودگی هیجانی شکل می‌گیرد. نتایج مدل ساختاری نشان داد این سازه اثر مستقیم، منفی و معناداری بر عملکرد تحصیلی دارد(β=-0.699، p<0.001). همچنین خستگی شناختی با کاهش انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی، توان برنامه‌ریزی و تنظیم هیجان و افزایش احساس فقدان کنترل همراه بود. نتایج ، اهمیت خستگی شناختی دیجیتال به‌عنوان یک مخاطره نوظهور آموزشی را نشان داده و الگویی مبتنی بر شواهد برای مدیریت بار شناختی و ارتقای عملکرد تحصیلی در محیط‌های یادگیری دیجیتال ارائه می‌کند.
کلیدواژه‌ها
خستگی شناختی؛ عملکرد تحصیلی؛ یادگیری؛ دانشجویان تحصیلات تکمیلی؛ زیست بوم دیجیتال
عنوان مقاله [English]
The Impact of Digital Ecosystem–Induced Cognitive Fatigue on the Academic Performance of Graduate Students: A Mixed-Methods Study
نویسندگان [English]
Hussein Zare1؛ Elham Shamsian2
1Professor Department of Psychology , Payame Noor University, Tehran, Iran.
2PhD student in Educational Psychology, Department of Psychology and Counseling, Faculty of Iranian-Islamic Lifestyle, Islamic Revolution University, Tehran, Iran.
چکیده [English]
The rapid transformation of the digital ecosystem, alongside educational opportunities, has introduced emerging cognitive challenges such as “digital cognitive fatigue” among graduate students, a phenomenon that may affect their academic performance. Given the absence of a comprehensive framework for explaining this phenomenon, the present study aimed to develop a conceptual model of cognitive fatigue resulting from exposure to the digital era and examine its effect on academic performance using a mixed-methods approach.In the qualitative phase, data were collected through semi-structured interviews and analyzed using Braun and Clarke’s thematic analysis method. In the quantitative phase, 220 graduate students from universities in Tehran were selected through convenience sampling, and the data were analyzed using confirmatory factor analysis and partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) in SmartPLS 3. The validity, reliability, and model fit indices confirmed the satisfactory quality of both the measurement and structural models.The findings indicated that digital cognitive fatigue is a multidimensional construct comprising cognitive, physical, and social dimensions, which develops under the influence of factors such as information overload, cognitive multitasking, attentional disruption, technology dependence, and emotional exhaustion. The structural model results demonstrated that this construct has a direct, negative, and significant effect on academic performance (β = −0.699, p < 0.001). Furthermore, cognitive fatigue was associated with decreased academic motivation, self-efficacy, planning ability, and emotion regulation, as well as increased feelings of lack of control over academic outcomes.The findings highlight digital cognitive fatigue as an emerging educational challenge and provide an evidence-based framework for managing cognitive load and enhancing academic performance in digital learning environments.
کلیدواژه‌ها [English]
Cognitive Fatigue, Academic Performance, Learning, Graduate Students, Digital Ecosystem
مراجع
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 6


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب