پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شماره‌ها | 1,332 |
| تعداد مقالات | 11,495 |
| تعداد مشاهده مقاله | 24,863,122 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,635,233 |
نقد و بررسی نظریه استعاره مفهومی در علوم‌شناختی، با تأکید بر دیدگاه حکمت متعالیه ملاصدرا | ||
| دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 27 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/pms.2026.78621.2213 | ||
| نویسندگان | ||
| ناهید سوختانلو1؛ شهناز شایان فر* 2؛ مهناز امیر خانی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری حکمت متعالیه. دانشگاه الزهرا. تهران کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی . دانشگاه علامه طباطبایی. تهران مدرک سطح ۲ | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران | ||
| 3دانشیار، گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| چگونگی تبیین منشأ و مراتب شناخت از مسائل بنیادین معرفت‌شناسی است. نظریه استعاره مفهومی با تأکید بر نقش تجربه‌های حسی و بدنی در شکل‌گیری مفاهیم انتزاعی، تبیینی نوین از فرایندهای شناختی ارائه می‌دهد؛ بااین‌حال، کفایت آن در تبیین مفاهیم بنیادین فلسفی محل تأمل است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی ـ انتقادی، نظریه استعاره مفهومی را در پرتو مبانی معرفت‌شناختی حکمت متعالیه ارزیابی می‌کند و به این پرسش می‌پردازد که آیا این نظریه توان تبیین تمامی مراتب شناخت و مفاهیمی چون وجود، علم و حقیقت را دارد و می‌تواند از خطاهای شناختی مصون بماند. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظریه استعاره مفهومی، با تکیه بر نگاشت‌های مفهومی، در تبیین بخش مهمی از شناخت‌های تجربی و زبانی کارآمد است؛ اما در تبیین مراتب عالی ادراک و مفاهیم بنیادین فلسفی با محدودیت‌های تبیینی روبه‌روست و اتکای آن به سازوکارهای مفهومی می‌تواند زمینه برخی خطاهای شناختی را فراهم آورد. در مقابل، حکمت متعالیه با تفسیر معرفت به‌مثابه نحوه‌ای از وجود و تبیین مراتب ادراک در چارچوب سیر استکمالی نفس، افقی فراتر از بازنمایی‌های مفهومی ارائه می‌کند و می‌تواند چارچوبی فلسفی برای تکمیل و تعمیق تحلیل‌های نظریه استعاره مفهومی فراهم سازد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ذهن؛ شناخت؛ مراتب ادراک؛ استعاره مفهومی؛ ملاصدرا | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Critical Examination of Conceptual Metaphor Theory in Cognitive Science, with Emphasis on Mullā Ṣadrā's Transcendent Theosophy (al-Ḥikma al-Mutaʿāliyah) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Nahid Sookhtanloo1؛ shahnaz Shayanfar2؛ mahnaz Amirkhani3 | ||
| 1PhD student in Transcendental Wisdom. Al-Zahra University. Tehran Master of Philosophy and Islamic Theology. Allameh Tabataba'i University. Tehran Level 2 Certificate from Al-Zahra Community | ||
| 2Associate Professor, Department of Islamic Philosophy and Wisdom, Faculty of Theology and Islamic Studies, Alzahra University, Tehran, Iran | ||
| 3Associate Professor, Department of Philosophy and Islamic Wisdom, Faculty of Theology | ||
| چکیده [English] | ||
| Abstract Explaining the origin and hierarchical levels of cognition has long been one of the central concerns of epistemology. Conceptual Metaphor Theory (CMT), by emphasizing the role of embodied and sensory experience in the formation of abstract concepts, offers a novel account of cognitive processes. Nevertheless, its adequacy in explaining fundamental philosophical concepts remains open to critical examination. This study employs an analytical–critical approach to evaluate CMT in light of the epistemological foundations of Transcendent Philosophy (al-Ḥikmah al-Mutaʿāliyah). It investigates whether CMT is capable of accounting for all levels of cognition and for such fundamental concepts as being, knowledge, and truth, while remaining free from cognitive error. The findings indicate that although CMT effectively explains a substantial range of experiential and linguistic cognition through conceptual mappings, it encounters significant explanatory limitations when addressing higher levels of cognition and fundamental metaphysical concepts. Its strong reliance on conceptual mappings may also give rise to certain cognitive biases and errors. By contrast, Mullā Ṣadrā's epistemology, which conceives knowledge as a mode of being and explains cognition within the framework of the soul's existential perfection, provides a broader ontological perspective that extends beyond conceptual representations. Accordingly, Transcendent Philosophy offers a robust philosophical framework for complementing and deepening the explanatory scope of Conceptual Metaphor Theory. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| mind, cognition, levels of perception, conceptual metaphor, Mullā Ṣadrā | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5 |
||