پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شماره‌ها | 1,337 |
| تعداد مقالات | 11,531 |
| تعداد مشاهده مقاله | 25,206,785 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,760,616 |
تحلیل برهم‌کنش عوامل زمین‌ساختی و معماری دست‌کند در غار کرفتو: ارزیابی پایداری و درایت مهندسی | ||
| زمین شناسی ساختاری و زمین ساخت کاربردی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/sgat.2026.77874.1003 | ||
| نویسندگان | ||
| آرتین آرین* 1؛ مهرداد سرهنگی2 | ||
| 1گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| 2گروه علوم زمین، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| غار کرفتو، واقع در شمال‌باختر ایران، یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های معماری دست‌کند در بستر توده‌های سنگی صلب است. این پژوهش با رویکردی میان‌رشته‌ای به تحلیل پایداری سازه‌ای و انطباق هندسه فضاها با بسترهای زمین‌ساختی سازند قم (میوسن) می‌پردازد. روش تحقیق مبتنی بر برداشت‌های میدانی ناپیوستگی‌ها، ارزیابی توده سنگ بر اساس سامانه امتیازدهی RMR و تحلیل پایداری سقف با تئوری تیر است. یافته‌ها نشان می‌دهد که توده سنگ میزبان با کسب امتیاز RMR=92 در رده «سنگ بسیار خوب» قرار دارد. محاسبات مهندسی حاکی از آن است که تالارهای غار با ضریب اطمینان 84/3 طراحی شده‌اند که نشان‌دهنده پایداری استثنایی سقف‌ها در برابر بارهای استاتیکی و لرزه‌ای است. نتایج تطبیقی نشان داد که معماران باستان برپایه تجربه، جهت‌گیری 70 درصد اتاق‌ها و تمام راهروهای اصلی را بر سامانه درزه‌بندی منطبق کرده و برای جلوگیری از ریزش‌های تیغه‌ای، هندسه سقف را همسو با شیب ۲۰ درجه‌ای لایه‌بندی حفظ نموده‌اند؛ چالشی که با پله‌بندی هوشمندانه در کف فضاها جبران شده است. این موارد، دلیل ماندگاری دهانه، راهروها، اتاق ها و تالارهای غار در طول سه هزار سال اخیر است. قرارگیری غار در یال جنوبی یک ناودیس معلق و شیب ملایم لایه‌ها به سمت داخل کوه، با ایجاد یک قفل‌شدگی طبیعی، ریسک ریزش‌های لایه‌ای را نیز در غار به حداقل رسانده است. نتایج این تحقیق ثابت می‌کند که برخلاف بیشتر ساختگاه های باستانی و تاریخی معروف که در سنگ‌های سست حفر شده‌اند، کرفتو حاصل غلبه بر صلبیت سنگ آهک، از طریق درک غریزی مکانیک سنگ و همسویی با هندسه زمین است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| غار کرفتو؛ سازند قم؛ زمین ساخت؛ معماری دست‌کند؛ پایداری سقف | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Interplay between Tectonic Features and Troglodytic Architecture in the Karaftu Cave: Stability Evaluation and Engineering Insight | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Artin Arian1؛ Mehrdad Sarhangi2 | ||
| 1Department of Architecture, CT. C., Islamic Azad University, Tehran, Iran | ||
| 2Department of Earth Sciences, SR. C., Islamic Azad University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Karaftu Cave, located in northwestern Iran, is one of the most outstanding examples of rock-cut architecture within rigid rock masses. This study adopts an interdisciplinary approach to analyze structural stability and the adaptation of the spatial geometry to the geological substrates of the Qom Formation (Miocene). The research method is based on field surveys of discontinuities, rock mass assessment using the RMR rating system, and roof stability analysis using beam theory. The findings show that the host rock mass, with an RMR score of 92, falls into the “very good rock” class. Engineering calculations indicate that the cave halls were designed with a safety factor of 3.84, reflecting the exceptional stability of the roofs against static and seismic loads. Comparative results showed that ancient architects, relying on experience, aligned the orientation of 70% of the rooms and all main corridors with the jointing system and, to prevent wedge failures, kept the roof geometry aligned with the 20-degree dip of the bedding; this challenge was compensated for by clever terracing of the floors. These factors account for the durability of the cave’s openings, corridors, rooms, and halls over the past three thousand years. The cave’s location on the southern limb of a hanging syncline, with the gentle inward dip of the strata toward the mountain interior, has created a natural locking effect and minimized the risk of bedding-plane failures within the cave. The results of this research demonstrate that, unlike most well-known ancient and historical sites excavated in soft rocks, Karaftu is the product of overcoming the rigidity of limestone through an intuitive understanding of rock mechanics and alignment with the geometry of the earth. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Karaftu Cave, Qom Formation, Tectonics, Troglodytic Architecture, Roof Stability | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||