پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شماره‌ها | 1,337 |
| تعداد مقالات | 11,531 |
| تعداد مشاهده مقاله | 25,206,785 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,760,616 |
کنترل‌های زمین‌ساختی بر تشکیل چشمه‌های آبگرم رامسر، البرز مرکزی: رهیافتی هیدروژئوشیمیایی و ساختاری | ||
| زمین شناسی ساختاری و زمین ساخت کاربردی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/sgat.2026.78699.1014 | ||
| نویسنده | ||
| امین زندی شفق* | ||
| کارشناس ارشد، کارشناس فنی، شرکت آب منطقه‌ای تهران، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| چشمه‌های آبگرم رامسر در شمال البرز مرکزی و در همسایگی گسل خزر جای گرفته‌اند و به دلیل پرتوزایی طبیعی بسیار بالا، در جهان کم‌نظیر هستند. این پژوهش با هدف ارزیابی مجدد پیوند این چشمه‌ها با ساختارهای زمین‌ساختی، منشأ آب و عامل گرمایش آنها انجام شده است. برای این منظور، هفت دهانه چشمه به صورت هدفمند انتخاب شدند. پژوهش به شیوه توصیفی-تحلیلی و با تلفیق کارهای میدانی و آزمایشگاهی دنبال شده است. نمونه‌های آب برای شناسایی ترکیب شیمیایی به آزمایشگاه ارسال و شاخص‌های فیزیکوشیمیایی در محل اندازه‌گیری شدند. برای واکاوی ساختارهای زیرسطحی، از تصاویر ماهواره‌ای، نقشه‌های زمین‌شناسی و نرم‌افزار ArcGIS بهره گرفته شد و برای پی‌بردن به منشأ آب‌ها، از نمودار گیگنباخ و نسبت‌های یونی استفاده گردید. نوآوری پژوهش در ارائه مدلی سه‌مرحله‌ای است که در آن، فرضیه رایج گرمایش توسط واپاشی رادون کنار گذاشته شده و گرمای زمین‌گرمایی ناشی از نازک‌شدن پوسته و اصطکاک گسل‌های راندگی، به عنوان منبع اصلی گرما معرفی شده است. بر پایه نمودار گیگنباخ، چشمه‌ها به دو دسته سطحی، متأثر از آب رودخانه و عمیق، حاصل تماس با سنگ‌های کربناته و تبخیری تقسیم شدند. بررسی‌های ساختاری نشان داد که همه چشمه‌های آبگرم بر بستر گسل‌های راندگی اصلی جای گرفته‌اند و این گسل‌ها نقش مجرای اصلی را برای بالا آمدن آب‌های گرم ایفا می‌کنند. مدل پیشنهادی، تفاوت چشمه‌های آب سرد همجوار را نیز توجیه می‌کند و نشان می‌دهد که زمین‌پویایی حوضه خزر جنوبی با ایجاد گسل‌های راندگی، بستر لازم برای شکل‌گیری این چشمه‌ها را فراهم کرده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| البرز مرکزی؛ هیدروژئوشیمی؛ چشمه‌های آبگرم رامسر؛ فرورانش خزر جنوبی؛ گسل‌های راندگی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Tectonic Controls on the Formation of the Ramsar Hot Springs, Central Alborz: A Hydrogeochemical and Structural Approach | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Amin Zandi Shafaq | ||
| M.Sc., Technical Expert, Regional Water Company of Tehran, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| The Ramsar hot springs are situated in the northern Central Alborz and adjacent to the Khazar Fault, and are unique in the world due to their exceptionally high natural radioactivity. This study was conducted to re-evaluate the relationship of these springs with tectonic structures, the origin of the water, and their heating mechanism. For this purpose, seven spring vents were selected purposefully. The research followed a descriptive–analytical approach, combining field and laboratory work. Water samples were sent to the laboratory to determine their chemical composition, and physicochemical parameters were measured in situ. Satellite imagery, geological maps, and ArcGIS software were used to analyze subsurface structures, while the Giggenbach diagram and ionic ratios were used to determine the origin of the waters. The innovation of the research lies in presenting a three-stage model in which the common hypothesis of heating by radon decay is set aside and geothermal heat resulting from crustal thinning and friction along thrust faults is introduced as the main heat source. Based on the Giggenbach diagram, the springs were divided into two groups: shallow springs influenced by river water, and deep springs resulting from contact with carbonate and evaporite rocks. Structural investigations showed that all hot springs are located on the beds of major thrust faults, and these faults act as the main conduits for the ascent of hot water. The proposed model also explains the difference between adjacent cold springs and shows that the geodynamics of the South Caspian Basin, through the creation of thrust faults, has provided the necessary setting for the formation of these springs. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Central Alborz, Hydrogeochemistry, Ramsar hot springs, South Caspian subduction, Thrust faults | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||