پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شماره‌ها | 1,339 |
| تعداد مقالات | 11,537 |
| تعداد مشاهده مقاله | 25,223,143 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,776,060 |
نقش نفت در حضور شرق‌شناسان اروپایی در کهگیلویه و بویراحمد (دوره تاریخی قاجاریه و پهلوی) | ||
| پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران | ||
| دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404، آبان 1405، صفحه 83-100 اصل مقاله (649.49 K) | ||
| نوع مقاله: pajoheshi | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/lhst.2026.75613.3012 | ||
| نویسندگان | ||
| ابراهیم رایگانی* 1؛ حسین دهنده2؛ علیرضا ملایی توانی3 | ||
| 1دانشیار باستان‌شناسی، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکترای ایران‌شناسی، بنیاد ایران‌شناسی و دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. | ||
| 3استاد گروه تاریخ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| چکیده کشف نفت و همچنین مسئله‌‌ی امنیت راههای مواصلاتی به یکباره اهمیت کهگیلویه را طی دوره‌های قاجاریه و پهلوی مضاعف نمود. این امر منجر به حضور مأموران سیاسی-نظامی دول اروپایی در قالب سیاح، باستان‌شناس و جهانگرد در منطقه کهگیلویه گردید. شناخت اهداف و انگیزه فعالیت شرق‌شناسان اروپایی در منطقة کوهگیلویه مهمترین هدف این مقاله است. بنابراین، پژوهش حاضر تلاش می‌کند به این پرسش پاسخ دهد: مهمترین اهداف و انگیزه‌های سیاحان و شرق‌شناسان اروپایی در منطقه کوهگیلویه چه بوده است؟ فرضیه مطرح‌شده برای این پرسش این است که: حضور تمامی مأموران دول اروپایی به سرمداری انگلستان اعم از جهانگرد، باستان‌شناس و مهندس در کهگیلویه و بویراحمد خواسته یا ناخواسته در راستای منافع استعماری این دولت‌ها بوده است و مهمترین توجه آنها برای غارت نفت، جاسوسی و تأمین امنیت نیروهای خودی از طریق ایجاد تفرقه میان بومیان گشته است. گردآوری داده‌ها در پژوهش پیش‌رو از طریق مطالعات اسنادی، مدارک آرشیوی و مصاحبه در کنار روش میدانی حاصل شده است. نتیجه آنکه غالب فعالیت شرق‌شناسان و ایران‌شناسان اروپایی در منطقة کوهگیلویه بیشتر در پوششی برای مطالعه عوارض جغرافیایی و همچنین آثار تاریخی با نگاهی ویژه به باستان‌شناسی بوده است. این مطالعات توسط دول متبوع آنان به‌منظور شناخت راههای ارتباطی و همچنین به‌دست‌آوردن اطلاعاتی از جامعه، برای کنترل بیشتر بر مناطق جنوب‌غربی ایران و تسلط بر چاه‌های نفت یا ایجاد امنیت برای راههای مواصلاتی به منظور تجارت کالاها و مواد خام از این منطقه و به این منطقه است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| نفت؛ دولت های اروپایی؛ شرق شناسان؛ کوهگیلویه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Role of Oil in the Presence of European Orientalists in Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad (The Qajar and Pahlavi Historical Periods) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ebrahim Raiygani1؛ Hossein Dahandeh2؛ Alireza Mollaie Tavani3 | ||
| 1Associate Professor of Archaeology, University of Neyshabur. Neyshabur, Iran. | ||
| 2Master's degree in Iranology, History, Iranology Foundation and Shahid Beheshti University, Tehran, Iran. | ||
| 3Full Professor, Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| A B S T R A C T Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad is a region that historically served as a vital connective hub between northern (Isfahan) and southern (Persian Gulf) territories, as well as eastern (Fars) and western (Khuzestan) domains during ancient and Islamic eras. In the later Islamic centuries, political-administrative shifts—primarily driven by nomadic populations—led to its renaming as Kohgiluyeh from the Ilkhanate period onward. The discovery of oil and the imperative to secure trade routes abruptly elevated Kohgiluyeh’s strategic significance during the Qajar and Pahlavi dynasties. This prompted the arrival of European political-military operatives under the guise of travelers, archaeologists, and explorers. This article’s central aim is to examine the objectives and motivations behind European Orientalists’s activities in Kohgiluyeh. Thus, the study addresses the following question: What were the primary goals and incentives for European travelers and Orientalists in the Kohgiluyeh region? Data was gathered through documentary research, archival records, interviews, and field studies. Findings reveal that European Orientalists predominantly operated under the pretext of studying geographical features and historical monuments, with a marked emphasis on archaeology. These endeavors, commissioned by their respective European powers, sought to map communication routes and extract sociopolitical intelligence—ultimately aiming to consolidate control over southwestern Iran, dominate oil fields, and safeguard trade corridors for the transport of goods and raw materials to and from the region. . | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Oil, European Governments, Orientalists, Kohgiluyeh | ||
| مراجع | ||
|
فارسی
امان، دیتر (1367). بختیاری‌ها عشایر کوه‌نشین در پویه تاریخ، ترجمه محسن محسنیان، مشهد: آستان قدس رضوی.
بشیری، احمد (1363). کتاب آبی ( گزارشهای محرمانه وزارت خارجه انگلیس درباره انقلاب مشروطه ایران)، جلد اول، تهران: نشر نو.
بلوشر، ویپرت (1363). سفرنامه بلوشر، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی.
بیات، کاوه (1389). نبرد سمیرم، تهران: انتشارات خجسته.
تقوی‌مقدم، مصطفی (1389). امنیت در دوره رضاشاه، تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.
دمورینی، گوستاو (1375). عشایر فارس، مترجم جلال‌الدین رفیع‌فر، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
رایگانی، ابراهیم (1396). باستان‌شناسی مجموعه بافت تاریخی دهدشت، تهران: انتشارات راز‌نهان.
رگبار‌مقدم، ماندنی (1387). قیام طایفه علاء‌الدینی علیه رضاخان پهلوی در سال 1316، یاسوج: انتشارات چویل.
سپیدنامه، حسین (1390). شناسایی راههای اصلی ارتباطی کهگیلویه و بویراحمد با استانهای همجوار از قرن پنجم هـ .ق تا پایان دوره قاجار (بر اساس بررسی و مطالعه پل‌ها و کاروانسراها)، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه هنر اصفهان، مننتشر نشده.
سعیدی‌نیا، حبیب‌الله و لعبت‌فرد، احمد (1395). «تاثیر پیدایش نفت بر مناطق نفت‌خیز جنوب ایران؛ مطالعه موردی گچساران»، تاریخ اسلام و ایران، دوره 26، شماره 31، 148-121.
صفی‌پور، علی‌اکبر (1389). چکیده مقالات همایش بین المللی فارس در جنگ جهانی اول، تهران: انتشارات تخت‌جمشید.
صفی‌نژاد، جواد (1368). عشایر مرکزی ایران، تهران: انتشارات امیرکبیر.
طاهری، عطا (1388). کوچ کوچ؛ تجربه نیم قرن زندگی در کهگیلویه و بویراحمد، تهران: انتشارات سخن.
طرفداری، علی‌محمد (1397). «رویکردهای شرق‌شناسان اروپایی در کاوش‌های باستان‌شناسی عهد قاجار»، پژوهش‌های تاریخی، دوره 10، شماره 2، 80-61.
فرسایکس، کریستوفر (1348). فعالیت‌های جاسوسی واسموس یا لارنس آلمانی، ترجمه حسین سعادت نوری، تهران: انتشارات وحید.
کاتم، ریچارد (1371). ناسیونالیسم در ایران، مترجم احمد تدین، تهران: انتشارات کویر.
کاشانی، سکینه و بابادی، عصمت، (1394). «بررسی شکل‌گیری پلیس جنوب»، فصلنامه جندی‌شاپور، سال 1، شماره 1، 63-47.
کرزن، جرج. ن (1362). ایران و قضیه ایران، ترجمه وحید مازندرانی، جلد دوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
کرونین، استفانی (1393). رضاشاه و شکل‌گیری ایران نوین، ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران: نشر جامی.
کوهستانی، حسین، حمیدرضا قربانی و کاووس خسروی(1389). از تل خسرو تا بلاد شاپور؛ بازنگری، بررسی و شناسایی آثار باستانی کهگیلویه و بویراحمد، بیرجند: انتشارات چهار درخت.
گارثویت، جن. راف (1373). تاریخ سیاسی، اجتماعی بختیاری، ترجمه و حواشی مهراب امیری، تهران: سهند.
گائوبه، هاینس (1359). ارجان و کوهگیلویه از فتح عرب تا پایان دوره صفویه، ترجمه سعید فرهودی، تحشیه و فهرست‌نویسی: احمد اقتداری، تهران: انتشارات انجمن آثار ملی.
لایارد، سر اوستن هنری، مادم بیشوپ استوک و لینچ ویلسون (1371). سیری در قلمرو بختیاری و عشایر بومی خوزستان/ گزارشات منتشر نشده، ترجمه و حواشی مهراب امیری، تهران: انتشارات فرهنگسرا.
مجیدی کرایی، نورمحمد (1377). تاریخ و جغرافیای کوهگیلویه و بویراحمد، تهران: انتشارات علمی.
محمدی، منوچهر (1377). مروری بر سیاست خارجی ایران دوران پهلوی اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
محمودی، پیمان و ابوالفضل ذوالفقاری (1396). «بررسی جامعه‌شناختی فرقه سیاسی مذهبی طلوعیان (با تاکید بر قوم بختیاری)»، فصلنامه علوم اجتماعی، دوره 24، شماره، 79، 157-117.
مرادی‌خلج، محمدمهدی و محمدمهدی روشنفکر (1393). «پدیده طلوعیان و نقش انگلیسی‌ها در شکل‌گیری آنها»، پژوهشنامه تاریخهای محلی ایران، دوره 3، شماره 5، 173-153.
نقیب‌زاده، احمد (1379). دولت رضاشاه و نظام ایلی، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
نوئل، کپتن ادوارد ویلیام چارلز (1393). سفرنامه بهمئی، ترجمه کاوه بیات، تهران: نامک.
ویلسون، آرنولد تالبوت (1363)، سفرنامه ویلسون، ترجمه حسین سعادت‌نوری، تهران: انتشارات وحید.
هولتوس، شولتز (1339). گوشه‌ای از تاریخ ایران در جنگ بین‌الملل دوم، ترجمه جمشید بیگلری، تهران: انتشارات بنگاه مطبوعاتی گوتنبرگ.
Bell, Mark Sever. (1885). Military report on South West Persia, Including the Provinces of Khuzestan (Arabistan), Luristan and Parts of Fars, Simla.
Friedl, Erika. (1989). The women of Deh Koh: stories from Iran, America.
Harrison, John Vernon. (1936). Kuhgalu: South – West Iran. The Geographical Journal, Vol. 88, pp. 20-36.
Loffler, Reinhold (1978). The political Organization of Boir Ahmad. Iranian Studies, vol. 11,No.1/4.
Stien, Sir Marc. Aurel (1938), An Archaeology Journey in Western Iran, the Geographical Journal, vol. 92, No. 3, pp. 313-342.
Stien, Sir Marc. Aurel (1940). Old Routes of western Iran. London.
Stocqueler, Joachim Hayward. (1832). Fifteen months’ Pilgrimage through untraded tracts of Khuzestan and Persia in a Journey from India to England, London.
سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، ساکما، شماره سند 4073/ 240: 1318
---------------------------، ساکما، شماره سند 574/043: 1317
---------------------------، ساکما، شماره سند 4073/240: 1317
---------------------------، ساکما، شماره سند 2907/ 293: 1327
---------------------------،ساکما، شماره سند 574 /043: 1321
---------------------------، ساکما، شماره سند 926/043: 1321
---------------------------، ساکما، شماره سند 249/059: 1321
---------------------------، ساکما، شماره سند 1160/ 293: 1348
---------------------------، ساکما، شماره سند 1981/ 293: 1300
-------------------------، ساکما، شماره سند 43574/ 310: 1320_1321
-------------------------، ساکما، شماره سند 439267/ 310: بی‌تا
-------------------------، ساکما، شماره سند 3307/ 291: 1321
-------------------------، ساکما، شماره سند 981/001: 1340
سازمان اسناد و مطالعات تاریخ معاصر، ق 0/ 103785/0: 1308
رضا، دستنبو، مصاحبه شخصی، دهدشت روستای دره لبک ، 2/6/1402
ماندنی، گندمیان، مصاحبه شخصی، دهدشت روستای سرپری ، 27/6/1402
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 6 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1 |
||