پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شماره‌ها | 1,340 |
| تعداد مقالات | 11,571 |
| تعداد مشاهده مقاله | 25,309,305 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,816,929 |
أساليب فن المذهب الكلامي في نهج البلاغة | ||
| دراسات حدیثة فی نهج البلاغة | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 18 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: المجلة العلمية البحوثية | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/anb.2026.79076.1518 | ||
| نویسندگان | ||
| Haydar Zohrab* ؛ Hassan Rahmanirad | ||
| چکیده | ||
| من المحسنات المعنوية المهمة التي قلّ اهتمام البلاغيين به وبشرح أساليبه المختلفة هو ما يُعرف في علم البلاغة بفن المذهب الكلامي، الفن الذي يهدف أساساً إلى إقناع المخاطب باستخدام الأدلة الواضحة على طريقة علماء علم الكلام، حيث إنّ كتب البلاغة عموماً تطرقت لذكر هذا الفن بشكل مختصر واقتصرت على ذكر بعض النماذج المكررة له دون أن تتصدى لشرح أساليبه المتنوعة على غرار ما نشاهده في شرح وتقسيم بعض الفنون البلاغية المهمة الأخرى، فتأتي هذه الدراسة لتبحث عن بعض أساليب هذا الفن من خلال منهج تطبيقي توصيفي يقوم برصد هذه الأساليب وتوضيحها مع تقديم نماذج لها عبر التدقيق في نصوص نهج البلاغة وقد توصّلت الدراسة إلى نتائج أهمها أنّ الفن المذهب الكلامي في أساليبه المتنوعة وبملاحظة مقتضى حال المخاطب يعتمد تارة على براهين عقلية كما ورد في تعريفه لدى البلاغيين، وأخرى على قضايا وبراهين عرفية وتارة على قضايا شرعية وتارة أخرى على قضايا ومعلومات تاريخية وأحياناً المزج بين هذه الطوائف مما لم نجد الإشارة إليها في تعريفه، وهذا يعني أنّ التعريف الشائع لهذا الفن في كتب البلاغة يحتاج إلى تعديل وتكميل حيث إنّ هذا الفن لا يعتمد على استخدام البراهين العقلية فحسب بل هناك أمور أخرى كالتي تمت الإشارة إليها نجدها في بعض أساليب هذا الفن، ثم إنّ الأهداف الثانوية من وراء استخدام فن المذهب الكلامي - ما عدى موضوع الإقناع - تلعب دوراً مهماً في اختيار أسلوب معين من أساليب هذا الفن ومعرفة هذه الأهداف تساعد على فهم أدق وأوسع للجوانب البلاغية في النصوص. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| البلاغة العربية؛ المحسنات المعنوية؛ المذهب الكلامي؛ نهج البلاغة | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| اسلوبهاى فن مذهب کلامی در نهج‌البلاغه | ||
| نویسندگان [English] | ||
| حیدر زهراب؛ حسن رحمانی راد | ||
| چکیده [English] | ||
| یکی از فنون بلاغی بااهمیت که بررسی شکلهای گوناگون آن کمتر مورد توجه علمای بلاغت قرار گرفته است فن " مذهب کلامی" است. این فن که در آن گوینده با استفاده از استدلالهاى واضح مانند علماى علم كلام درصدد قانع کردن مخاطب است، معمولاً در کتاب‌های بلاغی به شکل مختصر مطرح می‌شود و به ذکر مثال‌های تکراری برای آن بسنده می‌شود، حال‌آنکه اين فن بلاغى نيز مانند برخی از فنون بلاغی مهم دیگر دارای اشکال متنوعی است که بررسی آنها حائز اهميت است، ازاین‌رو این مقاله با روش تطبيقى توصيفى به بررسی مصداقی شکلهای متنوع این فن بلاغی در نهج‌البلاغه با هدف معرفی دقیقتر این فن می‌پردازد. نتايج اين مقاله نشان مى دهد که فن مذهب کلامی در شکلهای مختلفش بر خلاف آنچه که بلاغییون در تعریف آن گفته اند علاوه بر استدلالات عقلی در موارد متعددی نیز بر استدلالات عرفى یا شرعی و یا استدلال به داده های تاریخی و یا آمیخته ای از این امور تکیه می کند و این بدان معنا است که تعریف رایج این فن نیازمند تکمیل و إصلاح است. از دیگر سوی اهداف ثانوی بکارگیری این فن – به غض نظر از موضوع إقناع – نقش به سزايى در انتخاب شكل معينى از شکلهای متنوع اين فن توسط گوینده دارد که شناخت آنها به فهم دقيقتر و بیشتر جوانب بلاغی متون کمک می کند. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| بلاغت عربى, محسنات معنوى, مذهب کلامی, نهج‌البلاغه | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5 |
||