پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شماره‌ها | 1,341 |
| تعداد مقالات | 11,585 |
| تعداد مشاهده مقاله | 25,372,796 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,832,552 |
چالش‌های نظام مالیاتی ایالت فارس و بنادر آن در اوایل حکومت پهلوی اول (1310-1304ش) | ||
| پژوهشنامه تاریخ های محلی ایران | ||
| دوره 14، شماره اول، پیاپی 27، پاییز و زمستان 1404، آبان 1405، صفحه 55-68 اصل مقاله (589.13 K) | ||
| نوع مقاله: pajoheshi | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/lhst.2026.72711.2944 | ||
| نویسندگان | ||
| سید صاحب برزین1؛ رضا معینی رودبالی* 2؛ مهدی دهقانی3 | ||
| 1استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| 2استادیارِ گروهِ آموزشِ تاریخ، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی: 889-14665، تهران ایران. | ||
| 3دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه جیرفت. جیرفت. ایران. | ||
| چکیده | ||
| چکیده در آستانة حکومت رضاشاه، سروسامان دادن به امور مالیاتی از دغدغه‌های اصلی حکومت بود. در این راستا، ایالت فارس با گسترة وسیع جغرافیایی و به‌عنوان یکی از قطب‌های مهم کشاورزی کشور در کانون توجه قرار گرفت. اهمیت این موضوع به حدی بود که در ادارة مالیة ایالتی فارس، شعبة ادارة مالیة ایالتی فارس و بنادر جنوب تأسیس شد. باتوجه‌به اینکه حوزة جنوب از دوره قاجاریه، نقش مهمی در تحولات سیاسی، اجتماعی کشور داشت، عواید حاصل از مالیات‌های این منطقه به‌ویژه عوارض گمرکی آن، نقش مهمی در منابع درآمدی پادشاهان قاجاریه و پهلوی داشت. مقاله حاضر که با رویکرد توصیفی - تحلیلی و روش تاریخی و باتکیه‌بر اسناد و سایر منابع سامان‌یافته است، درصدد است تا به واکاوی چالش‌های مالیاتی ایالت فارس و بنادر در سالهای ابتدایی حکومت رضاشاه و تأثیر آن بر زندگی مردم بپردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در ابتدای دوران رضاشاه نیز به‌مانند دوره قاجاریه، به دلیل فقدان حکومت مرکزی مقتدر، فارس و بنادر آن دستخوش دودستگی و تفرقه شده و تعدیات مالیاتی مأموران دولتی همراه با اخاذی مالیاتی خوانین و متنفذان محلی زندگی مردم را با معضلی جدی مواجه نموده بود و علی‌رغم لغو تصویب قوانین مالیاتی در مجلس و لغو مالیات‌های زراعی و صنفی، مالیات‌های مذکور همچنان از مردم دریافت می‌شد. ضعف حکومت مرکزی برای نظارت بر عملکرد مأموران مالیاتی به این اوضاع آشفته دامن می‌زد و عسرتی فراگیر را برای مردم بوجود آورده بود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ایران؛ مالیات؛ فارس؛ جنوب؛ رضاشاه | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Challenges of the Tax System in Fars Province and Its Ports During the Early Reign of the First Pahlavi (1925–1931) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Seyed Saheb Barzin1؛ Reza Moeini Roudbali2؛ mehdi dehghani3 | ||
| 1Assistant Professor, Department of History, University of Payame Noor. Tehran.Iran. | ||
| 2Assistant Professor, department of history education farhangian university p.o.box 14665-889, tehran,iran. | ||
| 3associate professor of history in jiroft university. Jiroft. Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| A B S T R A C T During the reign of Reza Shah, organizing tax affairs was one of the main concerns of the government. In this regard, the Fars province, with its vast geographical area and as one of the important agricultural hubs of the country, was the focus of attention. The importance of this issue was such that the Fars Provincial Finance Department established a branch of the Fars Provincial Finance Department and Southern Ports. Given that the southern region played an important role in the political and social developments of the country since the Qajar period, the revenues from taxes in this region, especially its customs duties, played an important role in the income sources of the Qajar and Pahlavi kings. The present article, which is organized with a descriptive-analytical approach and historical method and relies on documents and other sources, seeks to analyze the tax challenges of the Fars province and ports in the early years of Reza Shah's reign and its impact on people's lives. The findings show that at the beginning of Reza Shah's era, just like the Qajar era, due to the lack of a powerful central government, Fars and its ports were divided and divided, and tax abuses by government officials, along with extortion by local tax collectors and influential people, had presented people with a serious problem. Despite the repeal of tax laws in the parliament and the abolition of agricultural and guild taxes, the aforementioned taxes were still collected from the people. The weakness of the central government in supervising the performance of tax officials contributed to this chaotic situation. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Iran, tax, Fars, South, Reza Shah | ||
| مراجع | ||
|
منابع
کتب و مقالات
پیرزاده، حاجی (1342)، سفرنامه‌ی حاجی پیرزاده، ج 1 (از تهران تا لندن)، به کوشش حافظ فرمانفرمائیان، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ترابی فارسانی، سهیلا (1384)، تجار، مشروطیت و دولت مدرن، چاپ اول، تهران: نشر تاریخ ایران.
جعفریان، رسول (1390). کتاب مساحت فارس(گزارشی از سال 1256 به عهد محمد شاه قاجار)، به کوشش رسول جعفریان، پیام بهارستان، دوره‌ی دوم، سال چهارم، ش 14.
دوبد، بارون (1371)، سفرنامه لرستان و خوزستان، ترجمه محمدحسین آریا، چاپ اول، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
دهنوی، نظامعلی (1383)، اصناف بزاز و کلاهمال سنقر و کلیایی در طی سالهای 1303 -1305 ش، گنجینه اسناد، س 14 دفتر اول، ش 53
شیرین بخش، زهره (1396)، رابطه مالیاتی دولت و اصناف در دوره پهلوی اول: نارضایتی از مالیات صنفی، تحقیقات تاریخ اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال هفتم، شمارة اول، بهار و تابستان.
فلور، ویلیام (1366)، جستارهایی از تاریخ اجتماعی ایران در عصر قاجار، ترجمه‌ی دکتر ابوالقاسم سری، ج 1، چاپ اول، تهران: انتشارات توس.
فوران، جان (1392)، مقاومت شکننده: تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا سالهای پس از انقلاب اسلامی، ترجمه احمد تدین، چاپ چهاردهم، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.
قنبری نژاد، زینب (1398)، اصلاحات ارضی و مهاجرت در فارس و بوشهر(1357-1340)، پایان نامه دکتری، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس بوشهر.
گرمرودی، میرزا فتاح خان (1347). سفرنامه ممسنی، به کوشش فتح‌الدین فتاحی، تهران: مستوفی.
مجلس شورای ملی مذاکرات دوره قانون‌گذاری پنجم (۲۲ بهمن ۱۳۰۲ تا ۲۱ بهمن ۱۳۰۴) ج 1، ص 324.
مستوفی، عبدالله (1388)، شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجار، جلد اول، چاپ ششم، تهران: انتشارات زوّار
معینی رودبالی، رضا (1395)، قانون ممیزی مالیاتی در عصر پهلوی اول و پیامدهای آن در ایالت فارس، گنجینه اسناد سال بیست و ششم، شماره ۱ (پیاپی ۱۰۱).
معینی رودبالی، رضا (1395)، نگرشی بر سیاست امنیتی پهلوی اول در کنترل ایلات و عشایر فارس، پژوهشنامه تاریخ اجتماعی و اقتصادی، سال پنجم شماره 2 (پیاپی 10).
میلیسپو، آرتور سی، لینگمن، ای. آر و س. سیمونز (1396)، وضعیت مالی و اقتصادی ایران در دوره رضاشاه، ترجمه شهرام غلامی، تهران: نشر تاریخ ایران.
وقایع اتفاقیه [مجموعه گزارش‌های خفیه‌نویسان انگلیس در ولایات جنوبی ایران از سال 1291 تا 1322 ق] (1383)، به اهتمام علی اکبر سعیدی سیرجانی، تهران: آسیم.
یزدانی، سهراب و دیوکلایی، مجید (1388)، تأثیر تمرکزگرایی بر اقتصاد سیاسی عصر پهلوی اول، تاریـخ ایــران: شمــاره 5/61، تابستان.
یعقوبی، علی و یعقوبی، کریم (1389)، بررسی نظام مالیات ارضی در دوره قاجار (از آغاز سلسله قاجار تا انقلاب مشروطیت)، ایلام، جوهر حیات.
یکتایی، مجید (1355)، مالیه ایران در دوره سلطنت اعلی حضرت رضاشاه کبیر، مجله بررسی های تاریخی، شماره 67.
اسناد
اسناد کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی (کمام)
کمام به شماره: 142/2/17/31/6، تاریخ سند: 6 ذی‌قعدة 1345.
کمام، 215/1/20/126/5، تاریخ سند: 25 جمادی‌الاول 1344/ 21 آذر 1304.
کمام، شمارة سند: 75/1/20/125/5، تاریخ سند: 9 شوال 1342 ق
کمام، شمارة سند: 113/2/17/31/6، تاریخ سند: 28/11/1305 ش.
کمام: 202/ 3/ 17/32/6، تاریخ سند:10/5/1306 ش
کمام، مورخه ی: 1/6/1305 ش، شماره سند: 14/1/17/30/6.
کمام: 83/1/23/98/9، تاریخ سند:9/9/1312 و 18/12/1312 ش.
اسناد سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (ساکما)
ساکما، شماره سند: 75009-293، مورخه: 23/10/1300
ساکما: 38806-240، مورخة: 2/9/1305 ش.
ساکما، 38853-293، مورخة 11 اسفند 1305 ش.
ساکما، 293-38853،20/2/1306
ساکما،1-350، 29/4/1308.
ساکما، شمارة سند: 6424-350، تاریخ سند: 24/1/1310
نامة حکومت فیروزآباد به ایالت فارس، مورخة 23/12/1314، ساکما، 46557-293.
ساکما، 1-350، تاریخ سند: 7 ربیع‌الثانی 1348.
ساکما،1898/290، تاریخ سند:22/12/1313 ش.
مطبوعات
بیان حقیقت، 18 محرم 1345 ق/ 5 مرداد 1305، ش 1.
وقایع، شمارة 8 و 9، 18 شعبان 1344 ق/ 12 اسفند 1304، ش6-5.
فارس، شنبه نهم جمادی‌الاولی 1338 ق،11 دلو 1298 ش، سال چهارم، شماره 22.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 21 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 6 |
||