پیوندهای مفید
اخبار و اعلانات
آمار
| تعداد نشریات | 49 |
| تعداد شماره‌ها | 1,332 |
| تعداد مقالات | 11,503 |
| تعداد مشاهده مقاله | 24,949,770 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 16,680,282 |
واکاوی بوم‌شناختی مدیریت منابع آب و ساختار تولید کشاورزی در قلمرو ساسانی: از تمرکزگرایی دیوانی تا تمرکززداییِ بوم‌بنیاد | ||
| فصلنامه علمی پژوهش های بوم شناسی شهری | ||
| مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ، انتشار آنلاین از تاریخ 03 آبان 1405 اصل مقاله (1.49 M) | ||
| نوع مقاله: علمی-پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.30473/grup.2026.77738.2981 | ||
| نویسندگان | ||
| احمد دهقان* 1؛ شهرام یوسفی فر2 | ||
| 1دانشگاه پیام نور، گروه تاریخ | ||
| 2گروه تاریخ، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف واکاوی حیات روستایی عصر ساسانی، به تحلیل نسبت میان منابع آب، ساخت قدرت و سازمان‌دهی تولید کشاورزی می‌پردازد. مسئله اصلی، تبیین چرایی تحقق الگوی تمرکزگرای دولت هیدرولیک صرفاً در نواحی خاص و تداوم نفوذ خاندان‌های محلی در سایر مناطق است. روش‌شناسی تحقیق بر تلفیق نظریه دولت‌های آبی ویتفوگل، ظرفیت بهره کشی و خودمختاری دولت اسکاچ‌پل و الگوی کنفدرالی پورشریعتی استوار است تا تضاد ساختاری میان مناطق شاهی و اراضی اشرافی تبیین شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که دولت ساسانی تنها در قلمروهای دارای شبکه‌های آبیاری بزرگ‌مقیاس موفق به اعمال سلطه دیوانی، سازمان‌دهی نیروی کار و استخراج مستقیم مازاد شد؛ در حالی که در فلات مرکزی و شرق، به دلیل ساختار موروثی مالکیت و نظام آبیاری محلی، قدرت در اختیار خاندان‌های بزرگ باقی ماند. نتایج تحقیق مؤید آن است که دولت ساسانی را باید یک دولت هیدرولیک گزینشی دانست که ظرفیت بهره کشی آن تابعی از زیرساخت‌های آبی و موازنه قدرت با نخبگان بود. این الگوی نابرابرِ تمرکز قدرت، علاوه بر بازخوانی ساخت اجتماعی روستاها، فرایند تداوم یا گسست ساختارهای مدیریتی در انتقال از عصر ساسانی به دوره اسلامی را وضوح می‌بخشد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| دولت هیدرولیک؛ زندگی روستایی؛ خاندان‌های محلی؛ آب؛ ظرفیت بهره کشی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Ecological Analysis of Water Resource Management and the Structure of Agricultural Production in the Sasanian Realm: From Bureaucratic Centralization to Eco-Based Decentralization | ||
| نویسندگان [English] | ||
| احمد دهقان1؛ shahram yousefifar2 | ||
| 1Payam Noor University, Department of History | ||
| 2Professor, Department of History, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| This study investigates the socio-political organization of rural life in the Sasanian Empire, addressing the paradox between imperial centralization and regional autonomy. While the Sasanian state projected an image of absolute autocracy through monumental hydraulic management, its administrative penetration remained uneven across Eranshahr. By synthesizing Karl Wittfogel’s Hydraulic Hypothesis, Theda Skocpol’s theory of state autonomy, and Parvaneh Pourshariati’s Sasanian-Parthian Confederacy model, this research argues that Sasanian governance functioned as a "Selective Hydraulic State." The methodology employs an interdisciplinary framework to contrast "Royal Domains"—characterized by large-scale irrigation and bureaucratic oversight in Mesopotamia—with "Noble Lands" on the Iranian Plateau, where localized Qanat systems empowered hereditary aristocracies. Findings reveal that while the reforms of Khusrau I attempted to centralize fiscal extractive capacity through the Dehqan class, the state’s authority remained contingent on ecological and technical constraints. In regions requiring massive hydraulic infrastructure, the bureaucracy achieved high autonomy; conversely, in highland territories, power remained decentralized. The study concludes that this structural bifurcation created a fragile political mosaic. The "Selective Hydraulic" model provides a novel lens for understanding Sasanian resilience and its eventual transition to the Islamic period, highlighting how environmental management and land tenure dictated the limits of imperial power in Late Antiquity. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Hydraulic State, Rural Life, Aristocratic Clans, Water Management, ؛ Extractive Capacity | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||